Η Πολλαπλή Φωνή του Λαού: Το Άσμα της Πιστής Τσουνχιάνγκ

Μεταφρασμένο από τα γαλ­λικά

Πρέπει να λάβουμε τον τίτλο κατά γράμ­μα: Το Άσμα της Τσουν­χιάνγκ (Chunhyangga)¹Απορ­ριφθεί­σες μορ­φές:
Le Dit de Chunhyang (Η Διήγηση της Τσουν­χιάνγκ).
Ch’un-hyang ka.
Choon Hyang Ga.
Ččunhjangga. εί­ναι, πρωτίστως, ένα άσμα. Για να συλ­λάβουμε την ου­σία του, κλεί­στε τα μάτια και φανταστείτε μια γυμνή σκηνή, όπου δεσπόζουν ένας τραγου­διστής με βεντάλια και ένας τυμπανιστής. Αυτό το δίδυμο αρ­κεί για να εν­σαρ­κώσει το pansori, αυτή την αυ­θεντικά κορεατική τέχνη που ο Serge Kaganski τοποθετεί «στο σταυ­ροδρόμι του θεάτρου, της όπερας, της performance, του gospel και του two-man-show». Το τύμπανο αντηχεί και η βραχνή φωνή εκτοξεύ­εται, ρυθ­μιζόμενη από τη βεντάλια που ανοί­γει και κλεί­νει με ένα απότομο κλικ που δίνει τον ρυθ­μό. Παρασυρ­μένο, το κοινό αντιδρά ομόφωνα, σαν «μια βαπτιστική χορωδία», σε μια έντονη κοι­νωνία που αγ­γίζει την έκ­σταση.

Γεν­νημένο λοι­πόν επί σκηνής, αυτό το λυρικό άσμα έγινε αφήγηση και ταξίδεψε, φερόμενο από την προφορική παράδοση. Κατά τη διάρ­κεια των αιώνων, μια μυριάδα ανώνυμων συγ­γραφέων το εμπλού­τισε, εν­σωματώνοντας σε αυτό άλ­λες ιστορίες βασιλικών επιθεωρητών και απαγορευ­μένων ερώτων. Από αυτό το ζωντανό υλικό κατέληξαν να αποτίθενται, στρώμα μετά στρώμα, παγωμένα κεί­μενα, λογοτεχνικές εκ­δόσεις αναφοράς, οι πιο διάσημες από τις οποίες εί­ναι Η Ιστορία της Τσουν­χιάνγκ (Chunhyangjeon)²Απορ­ριφθεί­σες μορ­φές:
Histoire de Tchoun Hyang (Ιστορία της Τσουν Χιανγκ).
Histoire de Tchyoun hyang (Ιστορία της Τσιούν χιανγκ).
Histoire de Tchun-hyang (Ιστορία της Τσου­ν-χιανγκ).
Tchoun-Hyang-Djun.
Tchyoun hyang tjyen.
Tchun-Hyang Chòn.
Tchun-hyang djŏn.
Ch’unhyangdyŏn.
Ch’unhyangjŏn.
Choon Hyang Jun.
Choon-hyang-chon.
Choon Hyang Jon.
Chun-hyang-jon.
Ch’un-hyang Chŏn.
Chun-hyang-chun.
Chun-chyang-chun.
Czhun-hiang dzon.
Ččunhjangdžŏn., ή έκ­δοση gyeongpan, και Το Άσμα της Πιστής Τσουν­χιάνγκ (Yeolnyeo Chunhyang Sujeolga)³Απορ­ριφθεί­σες μορ­φές:
L’Histoire de la constance de Chunhyang, femme fidèle (Η Ιστορία της Σταθερότητας της Τσουν­χιάν­γκ, Πιστής Γυναί­κας).
Yol-nyo Ch’un-hyang Su-jeol Ga.
Yeolnye Chunhyang Sujeolga.
Yeollyeo-Chunhyang-Sujeolga., ή έκ­δοση wanpan.

Το Ανοιξιάτικο Ειδύλλιο

Η πλοκή αφηγεί­ται τον έρωτα μεταξύ της Τσουν­χιάνγκ («Αρωματισμένη Άνοι­ξη»), κόρης μιας πρώην εταί­ρας, και του Μον­γκ-ριόνγκ («Όνειρο δράκου»)⁴Σε ορισμένες πηγές, αντί με το μικρό του όνομα Μον­γκ-ριόν­γκ, ο ήρωας αναφέρεται με την ονομασία Yi Doryeong. Αυτή η μορφή συν­δυάζει το επώνυμό του Yi και τον τιμητικό τίτλο doryeong που δίνεται στον ανύπαντρο γιο ενός ευ­γενή. Στην πραγ­ματικότητα, σημαί­νει απλώς «ο νεαρός κύριος Yi, ο νεαρός Yi».
Απορ­ριφθεί­σες μορ­φές:
Ye Toh Ryung.
I-Toreng.
Ri To ryeng.
Lee Doryong., γιου ενός ευ­γενή κυβερ­νήτη. Στη Ναμ­γουόν, στην επαρ­χία Τζεόλ­λα, τη στιγμή που τα άνθη αρ­χίζουν να αν­θίζουν, ο νεαρός λόγιος εγκαταλεί­πει την πατρική βιβλιο­θήκη για να περιπλανηθεί στο ύπαι­θρο. Εκεί, αντικρίζει την Τσουν­χιάνγκ να κάνει κού­νια. Αυτή η πρώτη συνάντηση ζωγραφίζεται με τη λεπτότητα των πιο εκλεπτυσμένων χαρακτικών:

«Έπιασε το σχοινί με τα λεπτεπίλεπτα χέρια της, ανέβηκε στη σανίδα και πέταξε. […] Τα φύλλα των δέντρων συνόδευαν το πήγαι­νε-έλα της. Το κόκ­κινο της φού­στας της έκανε μια χαρού­μενη κηλίδα πάνω στο περιβάλ­λον πράσινο. […] Από μπροστά, ήταν το χελιδόνι που βουτά για να πιάσει στον αέρα ένα πέταλο ροδακινιάς που γλιστρά προς το έδαφος. Από πίσω, έμοιαζε με πολύχρωμη πεταλούδα που απομακρύνεται αναζητώντας τη σύντροφό της.»

Le Chant de la fidèle Chunhyang (Το Άσμα της Πιστής Τσουν­χιάνγκ), μτ­φρ. από τα κορεατικά Choi Mikyung και Jean-Noël Juttet, Cadeilhan: Zulma, 1999· επανέκδ. Παρίσι· Veules-les-Roses: Zulma, σειρά «Z/a», 2025.

Ο έρωτας, κεραυ­νοβόλος και άμεσος, ωθεί τον νεαρό ευ­γενή να αψηφήσει τις συμ­βάσεις. Πηγαί­νει στο σπίτι της τη νύχτα. Μόλις περνά το κατώφλι του δωματίου, αυτή η κόρη του λαού αποκαλύπτεται εξίσου μορ­φωμένη και εκλεπτυσμένη με αυ­τόν: το βλέμμα περιπλανιέται σε ποι­ήματα γραμ­μένα από το χέρι της κρεμασμένα πάνω από το γραφείο της, σε καλ­λιγραφίες, πίνακες ζωγραφικής. Σε αυτό το σκηνικό οι εραστές ανταλ­λάσ­σουν τους όρ­κους τους, σφραγίζοντας μια ένωση που κρατούν ακόμη μυστική, χωρισμένοι όπως εί­ναι από την καταγωγή και την περιου­σία.

Η Δοκιμασία της Σταθερότητας

Στο μεταξύ, ο πατέρας του Μον­γκ-ριόνγκ ανακαλεί­ται στη Χαν­γιάνγκ (Σεού­λ)· ο νεαρός πρέπει να τον ακολου­θήσει για να ολοκληρώσει τις σπου­δές του και να δώσει τις μαν­δαρινικές εξετάσεις. Αφήνει πίσω του μια ερωτευ­μένη και πιστή σύζυγο που, νέα Πηνελόπη περιμένοντας την επιστροφή του Οδυσ­σέα της, ορ­κίζεται να τιμήσει έναν «όρκο χίλιες φορές πιο πολύτιμο από τον χρυσό, χίλιες φορές πιο όμορφο από τη νεφρίτη».

Το δράμα δένεται με την άφιξη ενός δια­δόχου στη θέση του κυβερ­νήτη, του Μπιουν Χακ-ντο, αν­θρώπου ακόλαστου και βίαιου. Έχοντας ακού­σει για την ομορ­φιά της Τσουν­χιάν­γκ, απαι­τεί να τεθεί στην υπηρεσία του. Η απογραφή παρου­σίας των kisaengs εί­ναι ραβελαι­σια­νής τρυφερότητας, όπου παρελαύ­νουν υποβλητικά ονόματα, όπως Δεσποι­νίς «Μυστηριώδης Ομίχλη», «Άν­θος Βερικοκιάς» ή «Νεράιδα του Ποταμού». Μόνο η Τσουν­χιάνγκ λεί­πει από το προσκλητήριο. Σερ­νόμενη μπροστά στον τύραν­νο, τολμά να του αντισταθεί, υποστηρίζοντας ότι μια ενάρετη γυναίκα δεν μπορεί να υπηρετήσει δύο συζύγους, ακόμη κι αν εί­ναι ταπει­νής καταγωγής:

«Η αρετή, η πιστότητα έχουν κάποια σχέση με την κοι­νωνική τάξη;»

Le Chant de la fidèle Chunhyang (Το Άσμα της Πιστής Τσουν­χιάνγκ), μτ­φρ. από τα κορεατικά Choi Mikyung και Jean-Noël Juttet, Cadeilhan: Zulma, 1999· επανέκδ. Παρίσι· Veules-les-Roses: Zulma, σειρά «Z/a», 2025.

Για αυτή την αυ­θάδεια, υφίσταται βασανιστήριο. Κάθε χτύπημα μαστιγίου που πέφτει πάνω της γίνεται αφορμή για ένα άσμα αντίστασης, μια οδυνηρή λιτανεία όπου επιβεβαιώνει την αφοσίωσή της. «Ακόμη κι αν με σκοτώσουν δέκα χιλιάδες φορές», αναφωνεί, «ο έρωτας που κατοι­κεί στην καρ­διά μου, ο έρωτας που δένει τις έξι χιλιάδες αρ­θρώσεις του σώματός μου, αυ­τός ο έρωτας δεν θα αλ­λάξει.»

Δεν θα πω τίποτα για το τέλος, παρά μόνο ότι εί­ναι ευ­τυχές.

Η Εκδίκηση των Καρδιών ενάντια στις Αυστηρότητες της Αυθαιρεσίας

Το Άσμα της Πιστής Τσουν­χιάνγκ αγκαλιάζει ολόκληρη την κοι­νωνική κλίμακα του Παλαιού Καθεστώτος, από το υψηλότερο σημείο για τον Μον­γκ-ριόνγκ έως το χαμηλότερο για την Τσουν­χιάνγκ. Η επιτυχία του οφεί­λεται στο ότι «τολ­μούσε να μιλά δυνατά για έρωτα σε αυτή τη χώρα όπου οι νεανικές καρ­διές πνίγονταν κάτω από την εξου­σία» και όπου ο γάμος, υπόθεση λογικής, διευ­θετού­νταν ψυχρά χωρίς αυ­τές να έχουν λόγο. Αυτή η εν­δόμυχη διεκ­δίκηση συνοδεύ­εται από μια πολιτική καταγ­γελία των καταχρήσεων και της δια­φθοράς που επικρατού­σαν μεταξύ των ηγετών.

Βεβαί­ως, το ομολογώ, η αφήγηση υποφέρει μερικές φορές από τις διάφορες προσθήκες που προκάλεσε· το Bulletin critique du livre en français (Κριτικό Δελ­τίο του Γαλ­λικού Βιβλίου) σημειώνει «κάποιες ασυνέπειες, αδέξιες δικαιο­λογήσεις, […] αφέλεια και γλυκανάλατα». Ωστόσο, όπως ένα κοχύλι που αποδίδει τον ήχο του ωκεανού, δια­τηρεί, κάτω από όλα αυ­τά, «ένα μουρ­μού­ρισμα και σαν ένα απέραντο κωφό βου­ητό: τη μεγάλη άπειρη και πολ­λαπλή φωνή» των ποι­ητών του λαού που τραγου­δούν ολόγυρα⁵Για να αναφέρουμε τον Hippolyte Taine και τη μνημειώδη Philosophie de l’art (Φιλοσοφία της Τέχνης) του.. Η δονού­μενη ψυχή τους, τα καλά και αγνά συναι­σθήματά τους έκαναν αυτό το έργο να περάσει μέσα από τους αιώνες· το ζωογονούν ακόμη σήμερα, κατά τη διάρ­κεια του μεγάλου φεστιβάλ της Ναμ­γουόν, όπου συναγωνίζονται οι καλύτεροι myeongchang (δάσκαλοι τραγου­διστές). Η Lee Mee-Jeong αναφέρει ότι κάποιοι από αυ­τούς εξασκού­νται με τόση ορμή «για να δώσουν στη φωνή τους την τελειότητα της εκ­φραστικότητας που φτάνουν να φτύνουν αίμα». Όχι μάταιη, η θυσία τους επιβραβεύ­εται από το κοινό που σηκώνεται να χει­ροκροτήσει, με δάκρυα στα μάτια. Και «αυτά τα δάκρυα των σύγ­χρονων θεατών εί­ναι εξίσου συγκινητικά με τις ταλαι­πωρίες και τις επανενώσεις των εραστών της μυθοπλασίας».

Για περαιτέρω μελέτη

Γύρω από το Le Chant de la fidèle Chunhyang (Το Άσμα της Πιστής Τσουνχιάνγκ)

Αποσπάσματα

«국가에 대경사로 태평과를 보이실 제 서책을 품에 품고 장중에 들어가 좌우를 둘러보니 억조창생 허다 선비 일시에 숙배한다. 어악풍류 소리에 앵무새가 춤을 춘다. 대제학 택출하여 어제를 내리시니 도승지 모셔 내어 홍장 위에 걸어놓으니 글제에 하였으되, “춘당춘색고금동”이라 두렷이 걸었거늘»

열녀 춘향 수절가 στο Wikisource 한국어, [δια­δικτυα­κά], ανάκτηση 25 Σεπτεμ­βρίου 2022.

«Επρόκειτο να διορ­γανωθεί ει­δικός δια­γωνισμός πρόσβασης στη δημόσια διοί­κηση με αφορμή κάποιον εορ­τασμό, και αποφάσισε να συμ­μετάσχει. Όταν, με τα κινεζικά βιβλία του υπό μάλης, έφτασε στον περίβολο της ακαδημίας, είδε παντού ένα τεράστιο πλήθος αν­θρώπων του λαού και λογίων. Όλοι έκαναν βαθιά υπόκλιση όταν εμ­φανίστηκε η Αυ­τού Μεγαλειότης ο βασιλιάς. Οι παπαγάλοι πετού­σαν στον ρυθμό μιας εξαί­σιας εναέριας μου­σικής. Η Αυ­τού Μεγαλειότης κάλεσε τον πρύτανη της Ακαδημίας Καλών Γραμ­μάτων να προτεί­νει ένα θέμα, και ο πρώτος γραμ­ματέας το αντέγραψε σε ένα πανό που εξέθεσε στα μάτια των δια­γωνιζομένων. Έπρεπε να συν­θέσουν πάνω στο: “Στο περίπτερο της Άνοι­ξης⁶Ή μάλ­λον «η λίμνη της Άνοι­ξης» (Chundang, 春塘) και η απέραντη εσπλανάδα που την επέβλεπε, όπου διε­ξάγονταν οι εξετάσεις στην πρωτεύ­ου­σα., το χρώμα της άνοι­ξης εί­ναι το ίδιο σήμερα όπως και παλιά”.»

Le Chant de la fidèle Chunhyang (Το Άσμα της Πιστής Τσουν­χιάνγκ), μτ­φρ. από τα κορεατικά Choi Mikyung και Jean-Noël Juttet, Cadeilhan: Zulma, 1999· επανέκδ. Παρίσι· Veules-les-Roses: Zulma, σειρά «Z/a», 2025.

«Μια μέρα, επιτέλους, έμαθε ότι ο βασιλιάς της Κορέας είχε ορίσει τις εξετάσεις για μεθαύ­ριο.»

Printemps parfumé : roman (Αρωματισμένη Άνοι­ξη: μυθιστόρημα), μτ­φρ. από τα κορεατικά J.-H. Rosny, με τη συνεργ. του Hong Chong-u, Παρίσι: E. Dentu, σειρά «Petite collection Guillaume», 1892· επανέκδ. υπό τον τίτλο Le Printemps parfumé ; suivi du Bois sec refleuri (Η Αρωματισμένη Άνοι­ξη, ακολου­θού­μενη από το Ξερό Ξύλο που Αν­θίζει Ξανά), υπό τη διεύθ. του Benjamin Joinau (πρόλ. Anthony de Taizé [An Sonjae]), Παρίσι: L’Atelier des Cahiers, σειρά «Seonbi», 2017.

«Ήρθε μια μέρα που δεν είχε πια παρά μία μόνο δοκιμασία να υποστεί.»

«L’Amour de I-Toreng et de la jolie Tchun-Hyang : roman» («Ο Έρωτας του Ι-Τόρενγκ και της Όμορ­φης Τσου­ν-Χιαν­γκ: μυθιστόρημα»), έμ­μεση μτ­φρ. από τα γαλ­λικά Ανώνυμου, βάσει της μετάφρασης του J.-H. Rosny, La Revue des revues, τ. 14, 1895, σ. 60-68, 144-150, 233-238 και 327-332.

Λήψεις

Ηχογραφήσεις

• Μερική ανάγνωση του Le Chant de la fidèle Chunhyang (Το Άσμα της Πιστής Τσουν­χιάνγκ) από την Yun Yennie, στη μετάφραση των Choi Mikyung και Jean-Noël Juttet. (KBS WORLD Radio).
• Η Yun Yennie σχετικά με το Le Chant de la fidèle Chunhyang (Το Άσμα της Πιστής Τσουν­χιάνγκ). (KBS WORLD Radio).

Έντυπα έργα

• Απόσπασμα από το Le Chant de la fidèle Chunhyang (Το Άσμα της Πιστής Τσουν­χιάνγκ) στη μετάφραση των Choi Mikyung και Jean-Noël Juttet (2025). (Εκ­δόσεις Zulma).
• Μετάφραση του Le Chant de la fidèle Chunhyang (Το Άσμα της Πιστής Τσουν­χιάνγκ) από τον J.-H. Rosny, με τη συνερ­γασία του Hong Chong-u (1892). (Yoto Yotov).
• Μετάφραση του Le Chant de la fidèle Chunhyang (Το Άσμα της Πιστής Τσουν­χιάνγκ) από τον J.-H. Rosny, με τη συνερ­γασία του Hong Chong-u (1892), αντίγραφο. (Google Livres).
• Μετάφραση του Le Chant de la fidèle Chunhyang (Το Άσμα της Πιστής Τσουν­χιάνγκ) από τον J.-H. Rosny, με τη συνερ­γασία του Hong Chong-u (1892), αντίγραφο 2. (Google Livres).
• Μετάφραση του Le Chant de la fidèle Chunhyang (Το Άσμα της Πιστής Τσουν­χιάνγκ) από τον J.-H. Rosny, με τη συνερ­γασία του Hong Chong-u (ηλεκτρ. έκδ.). (Wikisource).
• Μετάφραση του Le Chant de la fidèle Chunhyang (Το Άσμα της Πιστής Τσουν­χιάνγκ) από τον J.-H. Rosny, με τη συνερ­γασία του Hong Chong-u (ηλεκτρ. έκδ. bis). (한국문학 디지털도서관).
• Έμ­μεση μετάφραση του Le Chant de la fidèle Chunhyang (Το Άσμα της Πιστής Τσουν­χιάνγκ) από Ανώνυμο, βάσει της μετάφρασης του J.-H. Rosny (1895). (Google Livres).
• Έμ­μεση μετάφραση του Le Chant de la fidèle Chunhyang (Το Άσμα της Πιστής Τσουν­χιάνγκ) από Ανώνυμο, βάσει της μετάφρασης του J.-H. Rosny (1895), αντίγραφο. (Google Livres).
• Έμ­μεση μετάφραση του Le Chant de la fidèle Chunhyang (Το Άσμα της Πιστής Τσουν­χιάνγκ) από Ανώνυμο, βάσει της μετάφρασης του J.-H. Rosny (1895), αντίγραφο 2. (Google Livres).

Βιβλιογραφία

• Cambon, Pierre, M’Ghari, Younès και Maurus, Patrick, Dictionnaire historique et culturel des Corée(s) (Ιστορικό και Πολιτιστικό Λεξικό της/των Κορέας/ών), Παρίσι: Ellipses, 2024.
• Casta-Rosaz, Fabienne, «Amours mythiques : Le Chant de la fidèle Chunhyang» («Μυθικοί Έρωτες: Το Άσμα της Πιστής Τσουν­χιάνγκ»), La Vie, 17 Ιου­νίου 1999. (Εκ­δόσεις Zulma).
• «Le Chant de la fidèle Chunhyang» («Το Άσμα της Πιστής Τσουν­χιάν­γκ»), Bulletin critique du livre en français (Κριτικό Δελ­τίο του Γαλ­λικού Βιβλίου), αρ. 611-612, Αύ­γου­στος-Σεπτέμ­βριος 1999, καταχώριση αρ. 180634. (Εκ­δόσεις Zulma).
• Courant, Maurice, Bibliographie coréenne : tableau littéraire de la Corée, contenant la nomenclature des ouvrages publiés dans ce pays jusqu’en 1890 (Κορεατική Βιβλιο­γραφία: λογοτεχνικός πίνακας της Κορέας, περιέχων την ονοματολογία των έρ­γων που δημοσιεύ­θηκαν σε αυτή τη χώρα έως το 1890), τ. I, Παρίσι: E. Leroux, σειρά «Publications de l’École des langues orientales vivantes. 3^e série» («Εκ­δόσεις της Σχολής Ζωντανών Ανατολικών Γλωσ­σών. 3η σει­ρά»), 1894. (Εθνική Βιβλιο­θήκη της Γαλ­λίας (BnF)).
• Kaganski, Serge, «Splendeurs et misères d’une courtisane : Le Chant de la fidèle Chunhyang» («Αί­γλες και Αθλιότητες μιας Εταί­ρας: Το Άσμα της Πιστής Τσουν­χιάνγκ»), Les Inrockuptibles, 21 Νοεμ­βρίου 2000. (Εκ­δόσεις Zulma).
• Larcher, Jérôme, «Le Chant de la fidèle Chunhyang d’Im Kwon-taek : tragédie musicale» («Το Άσμα της Πιστής Τσουν­χιάνγκ του Im Kwon-taek: μου­σική τραγωδία»), Cahiers du cinéma (Τετράδια του Κινηματογράφου), αρ. 551, Νοέμ­βριος 2000, σ. 83-85.
• Lee, Mee-Jeong, Le Pansori : un art lyrique coréen (Το Pansori: μια κορεατική λυρική τέχνη), με τη συνεργ. του Frédéric Veillon, Παρίσι: Maisonneuve & Larose, 2002.
• Li, Long Tsi, «Littérature coréenne» («Κορεατική Λογοτεχνία») στο Histoire des littératures. I, Littératures anciennes, orientales et orales (Ιστορία των Λογοτεχνιών. I, Αρ­χαί­ες, Ανατολικές και Προφορικές Λογοτεχνίες), υπό τη διεύθ. του Raymond Queneau, Παρίσι: Gallimard, σειρά «Encyclopédie de la Pléiade» («Εγκυκλοπαί­δεια της Πλειάδας»), 1955, σ. 1305-1317.
• Rose, Sean James, «Une légende coréenne : Le Chant de la fidèle Chunhyang» («Ένας κορεατικός θρύλος: Το Άσμα της Πιστής Τσουν­χιάνγκ»), Lire, Ιού­νιος 1999. (Εκ­δόσεις Zulma).