คัมภีร์หลุนอวี่ ของขงจื๊อ ผู้ปกครองที่ปราศจากมงกุฎ

แปลจากภาษาฝรั่งเศส • ไทย (thaï)

« หากปราศจากกุญแจสำคัญดอกนี้ [คัมภีร์หลุนอวี่] เราย่อมไม่อาจเข้าถึงอารยธรรมจีนได้ และผู้ใดที่ไม่รู้จักอารยธรรมนี้ ย่อมไม่อาจบรรลุถึงความเข้าใจอันสมบูรณ์เกี่ยวกับประสบการณ์ของมนุษย์ได้เลย »

ขงจื๊อ. คัมภีร์หลุนอวี่ของขงจื๊อ (Les Entretiens de Confucius), แปลจากภาษาจีนโดย ปิแอร์ ริกมานส์, คำนำโดย เรอเน เอเตียมเบิล. ปารีส : กัลลิมาร์, ชุด « องค์ความรู้แห่งบูรพาทิศ », ค.ศ. 1987.

ประวัติศาสตร์แห่งความคิดมีตัวอย่างน้อยนักที่จะแสดงถึงอิทธิพลอันแผ่ขยายและยั่งยืนเช่นที่ปรมาจารย์ผู้เป็นที่เคารพคงหรือคงฟูจื่อ¹รูปแบบที่ปฏิเสธ :
Cong fou tsëe.
Krong-fou-tsé.
K’ong-fou-tseu.
Kong-fou-tze.
Khoung-fu-tzée.
Khoung-fou-dze.
Cung-fou-tsée.
Khung-fu-dsü.
Kung-fu-tsu.
Kung fu-tzu.
Cun-fu zu.
Cum-fu-çu. ได้ทิ้งไว้ หากเราจะตัดสินความยิ่งใหญ่ของท่านจากรอยประทับอันลึกซึ้งที่ท่านได้สลักไว้บนชนชาติทั้งหลายในเอเชียตะวันออก เราย่อมเรียกท่านได้อย่างไม่ลังเลว่าเป็น « ครูผู้ยิ่งใหญ่ที่สุด […] ที่กาลเวลาเคยให้กำเนิดมา » และในงาน คัมภีร์หลุนอวี่ (Lunyu)²รูปแบบที่ปฏิเสธ :
Analectes.
Dialogues.
Les Annales.
Les Propos.
Les Entretiens philosophiques.
Les Discussions philosophiques.
Le Livre des entretiens ou des discours moraux.
Discours et paroles.
Aphorismes.
Conversations avec ses disciples.
Liber sententiarum (Le Livre des sentences).
Ratiocinantium sermones (Les Entretiens des rationalistes).
Dissertæ sententiæ.
Lén-yù.
Luen yu.
Louen yu.
Loung yu.
Lien-yu.
Liun iu.
Liun-ju.
Loun-yu.
Loun iu.
Lún-iù.
อย่าสับสนกับ :
การสนทนาแบบสนิทสนมของขงจื๊อ (Les Entretiens familiers de Confucius) (Kongzi jiayu) ซึ่งเป็นเสมือนภาคเสริมที่นอกรีตของชุดสะสม คัมภีร์หลุนอวี่. ของท่านนี้เอง ที่เปล่งประกายความรักอันแรงกล้าต่อมนุษยชาติและคุณธรรมอันสูงส่งของท่าน ซึ่งกลั่นกรองมาจากแหล่งกำเนิดของสามัญสำนึก ในที่นี้แสดงให้เห็นถึงความห่วงใยอันมิเสื่อมคลายของท่านในการคืนความเปล่งประกายแรกเริ่มที่ได้รับจากสวรรค์ให้แก่ธรรมชาติของมนุษย์ ซึ่งถูกบดบังด้วยม่านแห่งความโง่เขลา จึงไม่น่าแปลกใจเลยที่บรรดาคุณพ่อคณะเยซูอิตซึ่งทำให้ยุโรปได้รู้จักและชื่นชมท่านภายใต้นามที่แปลงเป็นภาษาละตินว่า Confucius นั้น ได้บังเกิดความปีติยินดีอันเทียบเคียงได้กับชาวจีน พวกเขาเห็นใน คัมภีร์หลุนอวี่ ของท่านดั่งไข่มุกแห่งจีน หรือสิ่งที่มีค่ายิ่งกว่านั้น เพราะ pretiosior est cunctis opibus [sapientia] (ปัญญานั้นมีค่ามากกว่าไข่มุกใดๆ ทั้งสิ้น)³สภษ 3,15 (แปลจาก พระคัมภีร์ : ฉบับแปลทางการเพื่อพิธีกรรม). และพวกเขาได้สรุปว่า « คำสอนเหล่านี้มิได้ดีเพียงสำหรับชาวจีนเท่านั้น แต่ […] มีชาวฝรั่งเศสน้อยคนนักที่จะไม่รู้สึก […] เป็นสุขอย่างยิ่ง หากพวกเขาสามารถนำคำสอนเหล่านี้ไปปฏิบัติได้ » วอลแตร์เองก็พ่ายแพ้ต่อความศรัทธานี้ ได้แขวนภาพปรมาจารย์ชาวจีนไว้ในห้องทำงานของตน และเขียนกลอนสี่บทไว้ใต้ภาพดังนี้ :

« ผู้ตีความเหตุผลอันเป็นประโยชน์เพียงหนึ่งเดียว
มิทำให้โลกตะลึงงัน แต่จุดประกายให้ดวงจิต
ท่านพูดเฉกเช่นปราชญ์ มิเคยพูดดั่งศาสดา
กระนั้นเขาก็เชื่อท่าน และแม้ในแผ่นดินของท่านเอง »

วอลแตร์. « ว่าด้วยจีน ». ผลงานสมบูรณ์ของวอลแตร์ (Œuvres complètes de Voltaire), เล่ม 40, คำถามต่อสารานุกรม โดยผู้สมัครเล่น (Questions sur l’Encyclopédie, par des amateurs), IV, César-Égalité. ออกซ์ฟอร์ด : วอลแตร์ ฟาวน์เดชัน, ค.ศ. 2009.

ความประจักษ์ชัดแห่งเหตุผลอันเที่ยงตรง

เมื่อพิจารณาภายใต้ทั้งแง่มุมของจริยธรรมและการเมือง คำสอนของขงจื๊อย่อมเทียบเคียงได้กับที่โสกราตีสได้สอนในห้วงเวลาเดียวกัน « มิตรของเหตุผล ศัตรูของความหลงใหล » (วอลแตร์) ขงจื๊อและโสกราตีสได้ห่อหุ้มภูมิปัญญาโบราณด้วยความอ่อนโยน ด้วยความประจักษ์ชัด ด้วยความสงบเยือกเย็นที่สามารถสัมผัสจิตใจที่หยาบกระด้างที่สุดได้ บางที จิตวิญญาณของมนุษย์ไม่เคยได้รับการเป็นตัวแทนอย่างทรงเกียรติยิ่งกว่าโดยบุคคลทั้งสองนี้ พวกเขาเหนือกว่าด้วยปรัชญาของพวกเขา และก็มิได้ด้อยกว่าในวิจารณญาณ ดังนั้น พวกเขาจึงรู้เสมอว่าจะต้องไปถึงไหนและจะต้องหยุด ณ จุดใด และหากบางครั้งพวกเขาออกนอกเส้นทางที่ถูกต้อง สามัญสำนึกของพวกเขาก็จะนำพากลับคืนมา ในแง่นี้พวกเขามีข้อได้เปรียบอันสำคัญเหนือนักปรัชญาหลายคนในยุคของเรา ที่มีการให้เหตุผลอันสับสนยุ่งเหยิง อันผิดพลาด มีความซับซ้อนอันน่าสะพรึงกลัว จนแม้พวกเขาเองก็ลำบากที่จะเข้าใจตนเอง « ปรมาจารย์กล่าวว่า : “ไม่มีผู้ใดคิดจะออกไปทางอื่นนอกจากประตู เหตุใดเล่ามนุษย์จึงพยายามเดินอยู่นอกหนทางอันถูกต้อง?” » (VI.17)

ดังนั้น เราจึงเสียดายความเห็นของเฮเกิล ผู้ที่เมื่อไม่พบใน คัมภีร์หลุนอวี่ ซึ่งสิ่งที่เขาเรียกว่าปรัชญานั้น จึงตัดสินด้วยถ้อยคำอันโหดร้ายว่า : « คงจะดีกว่าสำหรับชื่อเสียงของขงจื๊อ หากผลงานของท่านไม่ได้รับการแปล »⁴เฮเกิล, เกออร์ก วิลเฮล์ม ฟรีดริช. บทบรรยายว่าด้วยประวัติศาสตร์ปรัชญา (Leçons sur l’histoire de la philosophie), แปลจากภาษาเยอรมันโดย ฌอง จิเบอแล็ง. ปารีส : กัลลิมาร์, ค.ศ. 1954. การดูหมิ่นเช่นชาวเยอรมันนี้ยิ่งแปลกประหลาดยิ่งขึ้น เพราะเยอรมนีมี การสนทนาของเกอเธ่ (Conversations de Goethe) ซึ่งเป็นหนังสือที่ใกล้เคียงอย่างยิ่ง ทั้งโดยความงามอันสงบเยือกเย็นและโดยการประทับอยู่ อย่างมีชีวิต ของปรมาจารย์ อย่าให้เราสับสนเลย! การตัดสินว่าขงจื๊อไม่คู่ควรแก่การแปลนั้น คือการปฏิเสธเหตุผลนั่นเอง — « ความจริงภายในซึ่งสถิตอยู่ในวิญญาณของมนุษย์ทุกคน และเป็นสิ่งที่นักปรัชญาของเราหมั่นปรึกษาอยู่เสมอ [เพื่อ] ชี้นำคำพูดทั้งหมดของท่าน » (ฌอง เดอ ลาบรูน)

หนทางแห่งปราชญ์

เช่นเดียวกับ « ครู » ของมนุษยชาติอีกหลายท่าน เช่นเดียวกับพระพุทธเจ้าในอินเดีย โซโรอัสเตอร์ในเปอร์เซีย ขงจื๊อมิใช่นักเขียน แต่เป็นปรมาจารย์ผู้ฝากภาระการบันทึกคำสอนของท่านไว้แก่บรรดาศิษย์ ยิ่งกว่านั้น ท่านยังเป็นคนแปลกหน้าต่อการกล่าวสุนทรพจน์อันยืดยาวและการแสดงโวหารที่ไม่เหมาะสม ท่านชอบมากกว่าที่จะมีท่าทีอันสำรวม « ดั่งนักดนตรีที่ก้มลงเหนือเครื่องดนตรีของตน เพื่อบรรเลงทำนองอันงดงามที่สุด »⁵ตามภาพเปรียบเทียบอันเปล่งประกายของอ็องตวน-โฌแซฟ อาสซาฟ. บางครั้งท่านถึงขั้นถอนหายใจว่า : « ข้าใคร่จะไม่พูดอีกแล้ว » แก่บรรดาศิษย์ที่รู้สึกตื่นตระหนกต่อความเงียบของท่าน ท่านโต้ตอบด้วยความเป็นเจ้านายเสมือนเป็นจักรวาล : « สวรรค์พูดหรือ? กระนั้นทั้งสี่ฤดูก็เคลื่อนไปตามกระบวนของมัน กระนั้นสรรพสิ่งทั้งร้อยก็บังเกิดขึ้น สวรรค์พูดหรือ? » (XVII.19)

ท่านประกาศอย่างถ่อมตนแก่ผู้ที่ปรารถนาจะรับฟังว่า : « ข้าถ่ายทอด ข้ามิได้ประดิษฐ์อะไรขึ้นใหม่ […] และข้ารักโบราณกาล » (VII.1) บทบาทผู้ส่งต่อพิธีกรรม (li) ความรู้ (zhi) และความรู้สึกเห็นใจเพื่อนมนุษย์ (ren) นี้ ท่านได้ปฏิบัติด้วยความทุ่มเท ด้วยความสง่างาม มิใช่โดยปราศจากการตกอยู่ในความท้อแท้อันลึกซึ้ง เมื่อตระหนักว่า « ภารกิจของท่านนั้นหนักหน่วง และหนทางของท่านนั้นยาวไกล » (VIII.7) อย่างไรก็ตาม ท่านก็ให้กำลังใจตนเองด้วยความคิดที่ว่ากำลังปฏิบัติตามอาณัติแห่งสวรรค์อย่างแท้จริง : « กษัตริย์เหวินสวรรคตแล้ว บัดนี้ มิใช่ข้าหรือที่ได้รับมอบฝากอารยธรรมไว้? หากสวรรค์ได้สาบานจะให้สูญสลาย เหตุใดจึงมอบให้แก่มนุษย์เช่นข้า? และหากสวรรค์ได้ตัดสินใจปกปักรักษาสิ่งที่มอบฝากนี้ไว้ ข้าจะต้องเกรงกลัวอะไรจากชาวเมืองกว่าง? » (IX.5)

จักรวรรดิแห่งคุณธรรม

คำหนึ่งซึ่งพบบ่อยใน คัมภีร์หลุนอวี่ คือคำว่า « สุภาพชน » (junzi) ซึ่งเดิมหมายถึงสุภาพบุรุษที่มาจากชาติตระกูลและครอบครัวอันสูงส่ง แต่ขงจื๊อให้ความหมายใหม่โดยแทนที่ขุนนางแห่งสายเลือดด้วยขุนนางแห่งหัวใจ ผู้มีคุณสมบัติมิได้นิยามตนเองด้วยกำเนิดที่ตน ได้รับ จากมือแห่งโชคชะตาอีกต่อไป แต่ด้วยความสูงส่งทางจริยธรรมและความรู้สึกอันละเอียดอ่อนที่ตน ได้มา ผ่านการศึกษา⁶ดังที่ซิริล จาวารีระลึกถึง ฝรั่งเศสจะต้องรอถึงยี่สิบสามศตวรรษหลังจากขงจื๊อ จึงจะได้เห็นฟิกาโร คนรับใช้ในห้องนอนของท่านเคานต์ เรียกร้องความรู้สึกแห่งความเสมอภาคและการแก้แค้นต่ออภิสิทธิ์ของนายของตน : « ท่านเคานต์ […]. เพราะท่านเป็นขุนนางใหญ่ ท่านจึงคิดว่าตนเป็นอัจฉริยะใหญ่!… ขุนนาง ทรัพย์สิน ฐานันดร ตำแหน่ง ; ทั้งหมดนี้ทำให้ภูมิใจเหลือเกิน! ท่านได้ทำอะไรเพื่อทรัพย์สมบัติมากมายขนาดนี้? ท่านเพียงแต่ได้รับความเหนื่อยยากในการเกิดมา และไม่มีอะไรอื่น นอกเหนือจากนั้น เป็นชายธรรมดาเสียทีเดียว! ในขณะที่ข้า » ฯลฯ เปรียบเสมือน « ดาวเหนือ » (II.1) ที่มั่นคงและเป็นศูนย์กลาง ท่านมิได้ห่วงกังวลที่จะไม่ถูก สังเกตเห็น แต่ท่านแสวงหาที่จะกระทำสิ่งที่ น่าสังเกต : « ปรมาจารย์กล่าวว่า : “มิใช่ความโชคร้ายที่ไม่ถูกมนุษย์รู้จัก แต่เป็นความโชคร้ายที่ไม่รู้จักมนุษย์ทั้งหลาย” » (I.16) จะหาที่ไหนได้ในคำคมที่งดงามกว่านี้ ความไม่ใส่ใจที่ยิ่งใหญ่กว่านี้ต่อชื่อเสียงและความสำเร็จ? สุดท้ายแล้ว จะเป็นเรื่องสำคัญหรือที่ขงจื๊อยังคงเป็นผู้ปกครองที่ปราศจากมงกุฎตลอดทั้งชีวิต? ท่านได้สร้างจักรวรรดิหนึ่งซึ่งพรมแดนอันมองไม่เห็นได้แผ่ขยายไปจนถึงพรมแดนแห่งมนุษยชาติ

เพื่อศึกษาเพิ่มเติม

เกี่ยวกับ คัมภีร์หลุนอวี่ของขงจื๊อ

บทอ้างอิง

« 子曰：「不知命，無以爲君子也；不知禮，無以立也；不知言，無以知人也。」 »

論語 บนวิกิซอร์ส 中文, [ออนไลน์], สืบค้นเมื่อ 15 เมษายน ค.ศ. 2026.

« ขงจื๊อกล่าวว่า : “ผู้ที่ไม่รู้จักโชคชะตา ย่อมไม่อาจดำรงตนเป็นสุภาพชนได้ ผู้ที่ไม่รู้จักพิธีกรรม ย่อมไม่รู้ว่าจะวางตนอย่างไร ผู้ที่ไม่รู้จักความหมายของถ้อยคำ ย่อมไม่อาจรู้จักมนุษย์ได้”. »

ขงจื๊อ. คัมภีร์หลุนอวี่ของขงจื๊อ (Les Entretiens de Confucius), แปลจากภาษาจีนโดย ปิแอร์ ริกมานส์, คำนำโดย เรอเน เอเตียมเบิล. ปารีส : กัลลิมาร์, ชุด « องค์ความรู้แห่งบูรพาทิศ », ค.ศ. 1987.

« ปรมาจารย์ได้กล่าวว่า : “ผู้ที่ไม่รู้จักโชคชะตาของตน ย่อมไม่อาจเป็นคนดีได้ ผู้ที่ไม่รู้จักพิธีกรรม ย่อมไม่อาจรักษาฐานะของตนได้ ผู้ที่ไม่รู้จักความหมายของถ้อยคำ ย่อมไม่อาจตัดสินมนุษย์ได้”. »

ขงจื๊อ. คัมภีร์หลุนอวี่ของขงจื๊อและศิษย์ของท่าน (Les Entretiens de Confucius et de ses disciples), แปลจากภาษาจีนโดย ฌอง เลวี. ปารีส : เอ. มิเชล, ชุด « จิตวิญญาณที่มีชีวิต », ค.ศ. 2016 ; พิมพ์ใหม่ภายใต้ชื่อ การสนทนา (Entretiens), ปารีส : เลส์ แบล เลตเทรอ, ค.ศ. 2019.

« ปรมาจารย์กล่าวว่า : “ผู้ที่ไม่รับรู้พระบัญชาแห่งสวรรค์ ย่อมไม่อาจเป็นคนดีได้ ผู้ที่ไม่ครอบครองพิธีกรรม ย่อมไม่อาจยืนยันตนเองได้ ผู้ที่ไม่รู้จักคุณค่าของถ้อยคำ ย่อมไม่อาจรู้จักมนุษย์ได้”. »

ขงจื๊อ. คัมภีร์หลุนอวี่ (Les Entretiens), แปลจากภาษาจีนโดย แอนน์ เชง. ปารีส : สำนักพิมพ์เซย์, ชุด « พอยต์. ปัญญา », ค.ศ. 1981.

« ขงจื๊อกล่าวว่า : “หากปราศจากความรู้ในชะตาลิขิต ย่อมไม่อาจเป็นบุรุษผู้มีคุณภาพได้ หากปราศจากความรู้ในความสุภาพ ย่อมไม่อาจดำรงอยู่ในความสุภาพนั้นได้ หากปราศจากความรู้ในความหมายของถ้อยคำ ย่อมไม่อาจเข้าใจมนุษย์ได้”. »

ขงจื๊อ. คัมภีร์หลุนอวี่ของขงจื๊อและศิษย์ของท่าน (Les Entretiens de Confucius et de ses disciples), แปลจากภาษาจีนโดย อ็องเดร เลวี. ปารีส : ฟลามมาริออง, ชุด « GF », ค.ศ. 1994.

« ขงจื๊อกล่าวว่า : “หากเราไม่รู้จักโชคชะตา ย่อมไม่มีสิ่งใดที่ทำให้เราเป็นคนดีได้ หากเราไม่รู้จักพิธีกรรม ย่อมไม่มีสิ่งใดที่ทำให้เราตั้งหลักในสังคมได้ หากเราไม่รู้จักความหมายของถ้อยคำ ย่อมไม่มีสิ่งใดที่ทำให้เรารู้จักมนุษย์ได้!” »

นักปรัชญาขงจื๊อ (Philosophes confucianistes), แปลจากภาษาจีนโดย ชาร์ล เลอ บล็อง และ เรมี มาติเยอ. ปารีส : กัลลิมาร์, ชุด « ห้องสมุดเดอ ลา เปลยาด », ค.ศ. 2009.

« นักปรัชญากล่าวว่า : “หากเราไม่เชื่อว่าตนได้รับมอบหมายให้ปฏิบัติพันธกิจ บัญชา ก็ย่อมไม่อาจถือเป็นบุรุษผู้สูงส่งได้.

หากเราไม่รู้จักพิธีกรรมหรือกฎที่กำกับความสัมพันธ์ทางสังคม ย่อมไม่มีสิ่งใดที่จะทำให้ความประพฤติของเราตั้งมั่นได้.

หากเราไม่รู้คุณค่าของถ้อยคำของมนุษย์ ย่อมไม่อาจรู้จักพวกเขาเองได้”. »

ขงจื๊อและเมิ่งจื่อ. หนังสือทั้งสี่แห่งปรัชญาทางจริยธรรมและการเมืองของจีน (Les Quatre Livres de philosophie morale et politique de la Chine), แปลจากภาษาจีนโดย กิโยม โพเทียร์. ปารีส : ชาร์เพนติเยร์, ค.ศ. 1841.

« ปรมาจารย์ : “ผู้ที่ไม่รู้จักพระบัญชา ย่อมไม่อาจกลายเป็นบุรุษผู้สูงส่งได้ ผู้ที่ไม่รู้จักพิธีกรรม ย่อมไม่อาจวางตนได้ ผู้ที่ไม่รู้จักถ้อยคำ ย่อมไม่อาจรู้จักมนุษย์ได้”. »

ขงจื๊อ. หนังสือแห่งภูมิปัญญาของขงจื๊อ (Le Livre de la sagesse de Confucius), แปลจากภาษาจีนโดย เออลาลี สตีนส์. โมนาโก ; ปารีส : สำนักพิมพ์เดอ โรเชอร์, ชุด « บทประพันธ์อันยิ่งใหญ่ทางจิตวิญญาณ », ค.ศ. 1996.

« ปรมาจารย์กล่าวว่า : “ผู้ที่ไม่รู้จักความประสงค์ของสวรรค์ (กฎธรรมชาติ) จะไม่มีวันเป็นปราชญ์ได้ ผู้ที่ไม่รู้จักกฎและประเพณี จะไม่คงเส้นคงวาในความประพฤติของตน ผู้ที่ไม่อาจแยกแยะจริงเท็จในวาทะของมนุษย์ ย่อมไม่อาจรู้จักมนุษย์ได้”. »

ขงจื๊อและเมิ่งจื่อ. หนังสือทั้งสี่ (Les Quatre Livres), แปลจากภาษาจีนเป็นภาษาฝรั่งเศสและภาษาละตินโดย เซราแฟ็ง คูฟเรอร์. เหอเจี้ยน : โรงพิมพ์ของคณะมิชชันนารีคาทอลิก, ค.ศ. 1895.

« Magister ait : “Qui non cognoscit Cæli mandata, non habet quo fiat sapiens vir. Qui non novit ritus, non habet quo consistat, id est, non habet certam legem qua constanter se dirigat. Qui nescit discernere (examinare et æstimare) hominum dicta, non habet quo noscat homines”. »

ขงจื๊อและเมิ่งจื่อ. หนังสือทั้งสี่ (Les Quatre Livres), แปลจากภาษาจีนเป็นภาษาฝรั่งเศสและภาษาละตินโดย เซราแฟ็ง คูฟเรอร์. เหอเจี้ยน : โรงพิมพ์ของคณะมิชชันนารีคาทอลิก, ค.ศ. 1895.

« ปรมาจารย์กล่าวว่า : “ผู้ที่ไม่รู้จักพระบัญชาแห่งสวรรค์ ย่อมไม่อาจเป็นบุรุษผู้น่ายกย่องได้ ผู้ที่ไม่รู้จักกฎและประเพณี ย่อมไม่อาจตั้งหลักได้ ผู้ที่ไม่รู้จักความหมายของวาทะ ย่อมไม่อาจรู้จักมนุษย์ได้”. »

ขงจื๊อ. การสนทนาของปรมาจารย์กับศิษย์ของท่าน (Entretiens du Maître avec ses disciples), แปลจากภาษาจีนโดย เซราแฟ็ง คูฟเรอร์, ทบทวนการแปลและคำตามโดย มูเรียล บาร์ยอเชอร์-เชมูนี. ปารีส : สำนักพิมพ์ มิลล์ เอ อูน นวีต์, ชุด « พันหนึ่งราตรี », ค.ศ. 1997 ; พิมพ์ใหม่ภายใต้ชื่อ ถ้อยคำของขงจื๊อ บทสนทนา (Paroles de Confucius, Entretiens), ปารีส : ฮูโก โปช, ชุด « ฮูโก โปช : ปัญญา », ค.ศ. 2023.

« Confucii effatum : “Nec sapientiam apprehendere, qui Cæli legem ; nec in virtute stare, qui rituum honestatem ; nec homines potest dignoscere, qui verborum artem ignorat”. »

ขงจื๊อและเมิ่งจื่อ. Sinensis imperii libri classici sex (หนังสือคลาสสิกหกเล่มของจักรวรรดิจีน), แปลจากภาษาจีนเป็นภาษาละตินโดย ฟร็องซัวส์ โนเอล. ปราก : per J. J. Kamenicky, ค.ศ. 1711.

« ขงจื๊อกล่าวว่า : “เราไม่อาจบรรลุถึงปัญญาได้ หากเราไม่รู้จักกฎแห่งสวรรค์ และไม่อาจตั้งมั่นในคุณธรรมได้ หากเราเพิกเฉยต่อพิธีกรรมแห่งความซื่อสัตย์ และไม่อาจแยกแยะมนุษย์ได้ หากเราไม่รู้จักศิลปะแห่งการพูด”. »

ขงจื๊อและเมิ่งจื่อ. หนังสือคลาสสิกของจักรวรรดิจีน (Les Livres classiques de l’Empire de la Chine), แปลทางอ้อมจากภาษาละตินโดย ฟร็องซัวส์-อ็องเดร-อาเดรียง พลูเก, ตามฉบับของฟร็องซัวส์ โนเอล. ปารีส : เดอ บูร์ ; บาร์รัวส์ ผู้พี่และบาร์รัวส์ ผู้น้อง, ค.ศ. 1784.

« Confucius aiebat : “Qui non s[c]it, adeoque nec credit dari Cœli mandatum et Providentiam, id est, qui non intelligit et credit prospera et adversa, vitam et mortem, etc. a Cœli nutu consilioque pendere (vel, ut exponunt alii, qui non cognoscit lumen rationis cœlitus inditum esse mortalibus, ad quod vitæ suæ rationes omnes componat, et quæ prava sunt, fugiat, quæ recta, prosequatur), vir hujusmodi profecto non habebit quo evadat probus ac sapiens ; quin imo multa committet homine indigna, dum quæ illicita sunt, vel supra vires suas, consectabitur, vel iis malis, quæ frustra conabitur effugere, succumbet.

Quisquis ignorat decorum cujusque rei et modum, necnon ritus officiaque civilia, quæ societatis humanæ vincula quædam sunt, ac proprium cujusque hominis decus et firmamentum, non habebit is quo erigatur aut evadat vir gravis et constans, et sibi aliisque utilis ; labetur enim assidue, fluctuabit incertus, et ipsius quoque virtutis, si quam forte adeptus est, jacturam aliquando faciet.

Lingua cordis index est ; nec raro quidquid in toto latet homine, brevis ejusdem prodit oratio. Quocirca quisquis non intelligit sermones hominum, sic ut apte discernat quam recte, quam perperam quid dicatur, non habebit quo perspectos habeat ipsos homines : errores illorum scilicet, indolem, consilia, facultates.

Porro quisquis hæc tria — Cœli, inquam, providentiam, rerum modum, ipsos denique homines — probe cognoverit, itaque vixerit, ut huic cognitioni vita moribusque respondeat, is omnino dici poterit partes omnes rari sapientis, et qui longe supra vulgus emineat, explevisse”. »

ขงจื๊อ. Confucius Sinarum philosophus, sive Scientia sinensis latine exposita (ขงจื๊อ นักปรัชญาแห่งชาวจีน หรือวิทยาการจีนที่อธิบายเป็นภาษาละติน), แปลจากภาษาจีนเป็นภาษาละตินโดย พรอสเปโร อินตอร์เชตตา, คริสเตียน แฮร์ดทริช, ฟร็องซัวส์ เดอ รูจมงต์ และฟิลิปป์ คูเปลต์. ปารีส : ดี. ฮอร์เธเมล, ค.ศ. 1687.

« ผู้ที่ไม่รู้จักพระบัญชาของสวรรค์และพระเป็นเจ้า ผู้ที่ไม่เชื่อว่าความเจริญและความเสื่อม ชีวิตและความตาย ฯลฯ ขึ้นอยู่กับพระประสงค์และคำปรึกษาของสวรรค์ และผู้ที่ไม่ยอมรับว่าแสงแห่งเหตุผลเป็นของขวัญที่สวรรค์มอบให้แก่มนุษย์ และที่เราต้องปรับการเคลื่อนไหวทั้งหมดของชีวิตให้เป็นไปตามนั้น เสมือนเป็นกฎแห่งความชั่วและความดี ของสิ่งที่ต้องหลีกเลี่ยงและสิ่งที่ต้องน้อมรับ ; แน่นอนว่ามนุษย์เช่นนี้จะไม่มีวันกลายเป็นคนดีและปราชญ์ได้ ยิ่งไปกว่านั้น เขาจะไม่ละเว้นการกระทำหลายสิ่งที่ไม่คู่ควรแก่มนุษย์ เขาจะมุ่งกระทำสิ่งที่ผิดกฎหรือเหนือกำลังของตน และจะตกอยู่ภายใต้ความเลวร้ายที่เขาพยายามจะหลบเลี่ยงโดยเปล่าประโยชน์.

ผู้ที่เพิกเฉยต่อความเหมาะสมและวิถีของแต่ละสิ่ง ต่อขนบธรรมเนียมและหน้าที่ต่างตอบแทนซึ่งเสมือนเป็นเครื่องผูกพันของสังคมมนุษย์และเป็นเครื่องประดับเฉพาะตัวของแต่ละคน ; เขาจะไม่มีวันลุกขึ้นมาเป็นอะไร และจะไม่อาจกลายเป็นบุรุษผู้สำคัญ ผู้สง่างาม คงเส้นคงวา และเป็นประโยชน์ต่อพวกพ้องและผู้อื่นได้ ; แต่เขาจะล้มลงอย่างไม่หยุดยั้ง จะลอยอยู่ในความไม่แน่นอนตลอดไป และแม้จะได้คุณธรรมใดมา สุดท้ายวันหนึ่งเขาก็จะสูญเสียมันไป.

ลิ้นเป็นเครื่องหมายหรือดัชนีของหัวใจ และมักจะมีคำเล็กๆ ที่หลุดออกมาเปิดเผยทุกสิ่งที่มนุษย์มีอยู่ในจิตใจ ; ดังนั้น ผู้ใดก็ตามที่ไม่เข้าใจวาทะของมนุษย์ ในลักษณะที่เขาไม่อาจแยกแยะได้อย่างเที่ยงตรงว่าสิ่งหนึ่งจะถูกพูดไว้อย่างถูกต้องเหมาะสมหรือไม่ เขาย่อมไม่สามารถรู้จักก้นบึ้งและภายในของมนุษย์ ความผิดของพวกเขา ธรรมชาติของพวกเขา จุดประสงค์ของพวกเขา และความสามารถของพวกเขาแผ่ขยายไปไกลแค่ไหนหรือไม่.

ดังนั้น ผู้ที่จะรู้จักทั้งสามสิ่งนี้เป็นอย่างดี — พระประสงค์ของสวรรค์ วิถีเฉพาะของสิ่งต่างๆ ภายในของมนุษย์ — และผู้ที่จะปกครองตนเองในลักษณะที่ชีวิตและศีลธรรมของเขาตอบสนองต่อความรู้นี้ เราย่อมกล่าวได้อย่างเด็ดขาดว่าเขาได้บรรลุทุกส่วนของบุรุษอันหายาก ผู้ปราดเปรื่อง และเหนือกว่าผู้คนทั่วไปอย่างมาก. »

ขงจื๊อ. ขงจื๊อ หรือศาสตร์แห่งเจ้าผู้ปกครองที่บรรจุหลักการของศาสนา ของศีลธรรมเฉพาะตัว ของการปกครองทางการเมืองของจักรพรรดิและผู้พิพากษาโบราณของจีน (Confucius, ou La Science des princes contenant les principes de la religion, de la morale particulière, du gouvernement politique des anciens empereurs et magistrats de la Chine), ต้นฉบับเลขที่ 2331, แปลทางอ้อมจากภาษาละตินโดย ฟร็องซัวส์ แบร์นีเย, ตามฉบับของพรอสเปโร อินตอร์เชตตา, คริสเตียน แฮร์ดทริช, ฟร็องซัวส์ เดอ รูจมงต์ และฟิลิปป์ คูเปลต์. ปารีส, ห้องสมุดอาร์เซนอล, ค.ศ. 1687 ; พิมพ์ใหม่ (คำนำโดย ซิลวี โทซิก, หมายเหตุทางวิชาการจีนวิทยาโดย ติเอร์รี เมอนาร์ด), ปารีส : เลอ เฟแล็ง, ชุด « บันไดแห่งกาลเวลา », ค.ศ. 2015.

« Dsü dixit : “Ignorans mandatum haud evadet vir principalis.

Ignorans ritus haud ad consistendum.

Ignorans verba haud ad noscendum homines”. »

ขงจื๊อ. Werke des chinesischen Weisen Khung-Fu-Dsü und seiner Schüler, t. II (ผลงานของปราชญ์จีน คงฟูจื่อ และศิษย์ของท่าน เล่ม 2), แปลจากภาษาจีนเป็นภาษาเยอรมันและภาษาละตินโดย วิลเฮล์ม ชอตต์. เบอร์ลิน : ซี. เอช. โยนัส, ค.ศ. 1832.

« Philosophus ait : “Qui non agnoscit Cæli providentiam, non habet unde fiat sapiens. Qui haud noscit ritus, non habet unde consistat. Qui non discernit sermones, non habet unde cognoscat homines”. »

Cursus litteraturæ sinicæ neo-missionariis accommodatus, t. II. Studium classicorum (หลักสูตรวรรณกรรมจีน ปรับให้เข้ากับมิชชันนารีรุ่นใหม่ เล่ม 2 การศึกษาคัมภีร์คลาสสิก), แปลจากภาษาจีนเป็นภาษาละตินโดย แอนเจโล ซอตโตลี. เซี่ยงไฮ้ : Missionis catholicæ, ค.ศ. 1879.

« ปราชญ์กล่าวว่า : “ผู้ที่ไม่ยอมรับและไม่แยกแยะคำบัญชาของสวรรค์ ไม่อาจเป็นบุรุษผู้สูงส่งได้ ผู้ที่ไม่รู้จักประเพณี ย่อมไม่อาจดำรงอยู่ได้ ผู้ที่ไม่เข้าใจความหมายอันแท้จริงของถ้อยคำ ย่อมไม่อาจเข้าใจผู้คนได้”. »

เลสลี, ดอนัลด์ แดเนียล. ขงจื๊อ (Confucius), การศึกษาตามด้วย คัมภีร์หลุนอวี่ของขงจื๊อ (Les Entretiens de Confucius), แปลทางอ้อมจากภาษาฮีบรูโดย ซาคารี มายานี, ตามฉบับของดอนัลด์ แดเนียล เลสลี. ปารีส : เซแกร์, ชุด « นักปรัชญาแห่งทุกยุคทุกสมัย », ค.ศ. 1962.

ดาวน์โหลด

บันทึกเสียง

• แอนน์ เชง เกี่ยวกับขงจื๊อ. (ฟร็องซ์ กุลเตอร์ • ฟร็องซ์ แอ็งแตร์).
• บริจิตต์ บูดอง เกี่ยวกับขงจื๊อ. (สำนักพิมพ์อ็องคราจ).
• ซิริล จาวารี เกี่ยวกับขงจื๊อ. (วิทยุฝรั่งเศสนานาชาติ (RFI)).
• การอ่าน คัมภีร์หลุนอวี่ของขงจื๊อ (Les Entretiens de Confucius) โดย ~Cocotte และ ~Iamnot, ในการแปลโดยเซราแฟ็ง คูฟเรอร์. (วรรณกรรมเสียง).
• การอ่าน คัมภีร์หลุนอวี่ของขงจื๊อ (Les Entretiens de Confucius) โดย ~RikudoSensei, ในการแปลโดยปิแอร์ ริกมานส์. (ยูทูบ).
• การอ่านบางส่วนของ คัมภีร์หลุนอวี่ของขงจื๊อ (Les Entretiens de Confucius) โดย ฟาเบียน พรอสต์, ในการแปลโดยเซราแฟ็ง คูฟเรอร์, ทบทวนโดยมูเรียล บาร์ยอเชอร์-เชมูนี. (ยูทูบ).
• การอ่านบางส่วนของ คัมภีร์หลุนอวี่ของขงจื๊อ (Les Entretiens de Confucius) โดย มิคาเอล ลอนสเดล, ในการแปลโดยเซราแฟ็ง คูฟเรอร์, ทบทวนโดยมูเรียล บาร์ยอเชอร์-เชมูนี. (ยูทูบ).
• การอ่านบางส่วนของ คัมภีร์หลุนอวี่ของขงจื๊อ (Les Entretiens de Confucius) โดย โรแบ็ง เรอนุชชี, ในการแปลโดยเซราแฟ็ง คูฟเรอร์, ทบทวนโดยมูเรียล บาร์ยอเชอร์-เชมูนี. (ยูทูบ).
• เรอเน เอเตียมเบิล, แอนน์ เชง และชาร์ล เลอ บล็อง เกี่ยวกับขงจื๊อ. (ฟร็องซ์ กุลเตอร์).
• ซามี ทชัก เกี่ยวกับขงจื๊อ. (วิทยุฝรั่งเศสนานาชาติ (RFI)).
• เอเตียน บาลาซส์ เกี่ยวกับขงจื๊อ. (ฟร็องซ์ กุลเตอร์).

ผลงานสิ่งพิมพ์

• ต้นฉบับการแปลทางอ้อมของ คัมภีร์หลุนอวี่ของขงจื๊อ (Les Entretiens de Confucius) โดยฟร็องซัวส์ แบร์นีเย, ตามฉบับของพรอสเปโร อินตอร์เชตตา, คริสเตียน แฮร์ดทริช, ฟร็องซัวส์ เดอ รูจมงต์ และฟิลิปป์ คูเปลต์ (ค.ศ. 1687). (หอสมุดแห่งชาติฝรั่งเศส (BnF)).
• ต้นฉบับการแปลทางอ้อมของ คัมภีร์หลุนอวี่ของขงจื๊อ (Les Entretiens de Confucius) โดยฟร็องซัวส์ แบร์นีเย, ตามฉบับของพรอสเปโร อินตอร์เชตตา, คริสเตียน แฮร์ดทริช, ฟร็องซัวส์ เดอ รูจมงต์ และฟิลิปป์ คูเปลต์ (ค.ศ. 1688). (หอสมุดแห่งชาติฝรั่งเศส (BnF)).
• การแปล คัมภีร์หลุนอวี่ของขงจื๊อ (Les Entretiens de Confucius) โดยกิโยม โพเทียร์ (18…). (กูเกิล บุ๊กส์).
• การแปล คัมภีร์หลุนอวี่ของขงจื๊อ (Les Entretiens de Confucius) โดยกิโยม โพเทียร์ (18…), สำเนา. (กูเกิล บุ๊กส์).
• การแปล คัมภีร์หลุนอวี่ของขงจื๊อ (Les Entretiens de Confucius) โดยกิโยม โพเทียร์ (ค.ศ. 1841). (กูเกิล บุ๊กส์).
• การแปล คัมภีร์หลุนอวี่ของขงจื๊อ (Les Entretiens de Confucius) โดยกิโยม โพเทียร์ (ค.ศ. 1841), สำเนา. (กูเกิล บุ๊กส์).
• การแปล คัมภีร์หลุนอวี่ของขงจื๊อ (Les Entretiens de Confucius) โดยกิโยม โพเทียร์ (ค.ศ. 1841), สำเนา 2. (กูเกิล บุ๊กส์).
• การแปล คัมภีร์หลุนอวี่ของขงจื๊อ (Les Entretiens de Confucius) โดยกิโยม โพเทียร์ (ค.ศ. 1841), สำเนา 3. (กูเกิล บุ๊กส์).
• การแปล คัมภีร์หลุนอวี่ของขงจื๊อ (Les Entretiens de Confucius) โดยกิโยม โพเทียร์ (ค.ศ. 1841), สำเนา 4. (กูเกิล บุ๊กส์).
• การแปล คัมภีร์หลุนอวี่ของขงจื๊อ (Les Entretiens de Confucius) โดยกิโยม โพเทียร์ (ค.ศ. 1841), สำเนา 5. (กูเกิล บุ๊กส์).
• การแปล คัมภีร์หลุนอวี่ของขงจื๊อ (Les Entretiens de Confucius) โดยกิโยม โพเทียร์ (ค.ศ. 1845). (กูเกิล บุ๊กส์).
• การแปล คัมภีร์หลุนอวี่ของขงจื๊อ (Les Entretiens de Confucius) โดยกิโยม โพเทียร์ (ค.ศ. 1845), สำเนา. (กูเกิล บุ๊กส์).
• การแปล คัมภีร์หลุนอวี่ของขงจื๊อ (Les Entretiens de Confucius) โดยกิโยม โพเทียร์ (ค.ศ. 1846). (กูเกิล บุ๊กส์).
• การแปล คัมภีร์หลุนอวี่ของขงจื๊อ (Les Entretiens de Confucius) โดยกิโยม โพเทียร์ (ค.ศ. 1846), สำเนา. (กูเกิล บุ๊กส์).
• การแปล คัมภีร์หลุนอวี่ของขงจื๊อ (Les Entretiens de Confucius) โดยกิโยม โพเทียร์ (ค.ศ. 1846), สำเนา 2. (กูเกิล บุ๊กส์).
• การแปล คัมภีร์หลุนอวี่ของขงจื๊อ (Les Entretiens de Confucius) โดยกิโยม โพเทียร์ (ค.ศ. 1852). (กูเกิล บุ๊กส์).
• การแปล คัมภีร์หลุนอวี่ของขงจื๊อ (Les Entretiens de Confucius) โดยกิโยม โพเทียร์ (ค.ศ. 1852), สำเนา. (กูเกิล บุ๊กส์).
• การแปล คัมภีร์หลุนอวี่ของขงจื๊อ (Les Entretiens de Confucius) โดยกิโยม โพเทียร์ (ค.ศ. 1852), สำเนา 2. (กูเกิล บุ๊กส์).
• การแปล คัมภีร์หลุนอวี่ของขงจื๊อ (Les Entretiens de Confucius) โดยกิโยม โพเทียร์ (ค.ศ. 1852), สำเนา 3. (กูเกิล บุ๊กส์).
• การแปล คัมภีร์หลุนอวี่ของขงจื๊อ (Les Entretiens de Confucius) โดยกิโยม โพเทียร์ (ค.ศ. 1858). (กูเกิล บุ๊กส์).
• การแปล คัมภีร์หลุนอวี่ของขงจื๊อ (Les Entretiens de Confucius) โดยกิโยม โพเทียร์ (ค.ศ. 1858), สำเนา. (กูเกิล บุ๊กส์).
• การแปล คัมภีร์หลุนอวี่ของขงจื๊อ (Les Entretiens de Confucius) โดยกิโยม โพเทียร์ (ค.ศ. 1858), สำเนา 2. (กูเกิล บุ๊กส์).
• การแปล คัมภีร์หลุนอวี่ของขงจื๊อ (Les Entretiens de Confucius) โดยกิโยม โพเทียร์ (ค.ศ. 1858), สำเนา 3. (หอสมุดแห่งชาติฝรั่งเศส (BnF)).
• การแปล คัมภีร์หลุนอวี่ของขงจื๊อ (Les Entretiens de Confucius) โดยกิโยม โพเทียร์ (ค.ศ. 1862). (กูเกิล บุ๊กส์).
• การแปล คัมภีร์หลุนอวี่ของขงจื๊อ (Les Entretiens de Confucius) โดยกิโยม โพเทียร์ (ค.ศ. 1862), สำเนา. (กูเกิล บุ๊กส์).
• การแปล คัมภีร์หลุนอวี่ของขงจื๊อ (Les Entretiens de Confucius) โดยกิโยม โพเทียร์ (ค.ศ. 1868). (กูเกิล บุ๊กส์).
• การแปล คัมภีร์หลุนอวี่ของขงจื๊อ (Les Entretiens de Confucius) โดยกิโยม โพเทียร์ (ค.ศ. 1868), สำเนา. (กูเกิล บุ๊กส์).
• การแปล คัมภีร์หลุนอวี่ของขงจื๊อ (Les Entretiens de Confucius) โดยกิโยม โพเทียร์ (ค.ศ. 1874). (กูเกิล บุ๊กส์).
• การแปล คัมภีร์หลุนอวี่ของขงจื๊อ (Les Entretiens de Confucius) โดยกิโยม โพเทียร์ (ค.ศ. 1921). (หอสมุดแห่งชาติฝรั่งเศส (BnF)).
• การแปล คัมภีร์หลุนอวี่ของขงจื๊อ (Les Entretiens de Confucius) โดยเซราแฟ็ง คูฟเรอร์ (ฉบับอิเล็กทรอนิกส์). (จีนโบราณ).
• การแปล คัมภีร์หลุนอวี่ของขงจื๊อ (Les Entretiens de Confucius) โดยเซราแฟ็ง คูฟเรอร์ (ฉบับอิเล็กทรอนิกส์ ทวิ). (วิกิซอร์ส).
• การแปลทางอ้อมของ คัมภีร์หลุนอวี่ของขงจื๊อ (Les Entretiens de Confucius) โดยฟร็องซัวส์-อ็องเดร-อาเดรียง พลูเก, ตามฉบับของฟร็องซัวส์ โนเอล (ค.ศ. 1784-1785), เล่ม 1. (กูเกิล บุ๊กส์).
• การแปลทางอ้อมของ คัมภีร์หลุนอวี่ของขงจื๊อ (Les Entretiens de Confucius) โดยฟร็องซัวส์-อ็องเดร-อาเดรียง พลูเก, ตามฉบับของฟร็องซัวส์ โนเอล (ค.ศ. 1784-1785), เล่ม 1, สำเนา. (กูเกิล บุ๊กส์).
• การแปลทางอ้อมของ คัมภีร์หลุนอวี่ของขงจื๊อ (Les Entretiens de Confucius) โดยฟร็องซัวส์-อ็องเดร-อาเดรียง พลูเก, ตามฉบับของฟร็องซัวส์ โนเอล (ค.ศ. 1784-1785), เล่ม 1, สำเนา 2. (กูเกิล บุ๊กส์).
• การแปลทางอ้อมของ คัมภีร์หลุนอวี่ของขงจื๊อ (Les Entretiens de Confucius) โดยฟร็องซัวส์-อ็องเดร-อาเดรียง พลูเก, ตามฉบับของฟร็องซัวส์ โนเอล (ค.ศ. 1784-1785), เล่ม 1, สำเนา 3. (กูเกิล บุ๊กส์).
• การแปลทางอ้อมของ คัมภีร์หลุนอวี่ของขงจื๊อ (Les Entretiens de Confucius) โดยฟร็องซัวส์-อ็องเดร-อาเดรียง พลูเก, ตามฉบับของฟร็องซัวส์ โนเอล (ค.ศ. 1784-1785), เล่ม 1, สำเนา 4. (หอสมุดแห่งชาติฝรั่งเศส (BnF)).
• การแปลทางอ้อมของ คัมภีร์หลุนอวี่ของขงจื๊อ (Les Entretiens de Confucius) โดยฟร็องซัวส์-อ็องเดร-อาเดรียง พลูเก, ตามฉบับของฟร็องซัวส์ โนเอล (ค.ศ. 1784-1785), เล่ม 2. (หอสมุดแห่งชาติฝรั่งเศส (BnF)).
• การแปลทางอ้อมของ คัมภีร์หลุนอวี่ของขงจื๊อ (Les Entretiens de Confucius) โดยฟร็องซัวส์-อ็องเดร-อาเดรียง พลูเก, ตามฉบับของฟร็องซัวส์ โนเอล (ค.ศ. 1784-1785), เล่ม 2, สำเนา. (กูเกิล บุ๊กส์).
• การแปลทางอ้อมของ คัมภีร์หลุนอวี่ของขงจื๊อ (Les Entretiens de Confucius) โดยฟร็องซัวส์-อ็องเดร-อาเดรียง พลูเก, ตามฉบับของฟร็องซัวส์ โนเอล (ค.ศ. 1784-1785), เล่ม 2, สำเนา 2. (กูเกิล บุ๊กส์).
• การแปลทางอ้อมของ คัมภีร์หลุนอวี่ของขงจื๊อ (Les Entretiens de Confucius) โดยฟร็องซัวส์-อ็องเดร-อาเดรียง พลูเก, ตามฉบับของฟร็องซัวส์ โนเอล (ค.ศ. 1784-1785), เล่ม 2, สำเนา 3. (กูเกิล บุ๊กส์).
• การแปลทางอ้อมของ คัมภีร์หลุนอวี่ของขงจื๊อ (Les Entretiens de Confucius) โดยฟร็องซัวส์-อ็องเดร-อาเดรียง พลูเก, ตามฉบับของฟร็องซัวส์ โนเอล (ค.ศ. 1784-1785), เล่ม 2, สำเนา 4. (กูเกิล บุ๊กส์).
• การแปลทางอ้อมของ คัมภีร์หลุนอวี่ของขงจื๊อ (Les Entretiens de Confucius) โดยฟร็องซัวส์-อ็องเดร-อาเดรียง พลูเก, ตามฉบับของฟร็องซัวส์ โนเอล (ค.ศ. 1784-1785), เล่ม 2, สำเนา 5. (กูเกิล บุ๊กส์).
• การแปลภาษาละตินของ คัมภีร์หลุนอวี่ของขงจื๊อ (Les Entretiens de Confucius) โดยฟร็องซัวส์ โนเอล (ค.ศ. 1711). (กูเกิล บุ๊กส์).
• การแปลภาษาละตินของ คัมภีร์หลุนอวี่ของขงจื๊อ (Les Entretiens de Confucius) โดยฟร็องซัวส์ โนเอล (ค.ศ. 1711), สำเนา. (กูเกิล บุ๊กส์).
• การแปลภาษาละตินของ คัมภีร์หลุนอวี่ของขงจื๊อ (Les Entretiens de Confucius) โดยฟร็องซัวส์ โนเอล (ค.ศ. 1711), สำเนา 2. (กูเกิล บุ๊กส์).
• การแปลภาษาละตินของ คัมภีร์หลุนอวี่ของขงจื๊อ (Les Entretiens de Confucius) โดยฟร็องซัวส์ โนเอล (ค.ศ. 1711), สำเนา 3. (กูเกิล บุ๊กส์).
• การแปลภาษาละตินของ คัมภีร์หลุนอวี่ของขงจื๊อ (Les Entretiens de Confucius) โดยพรอสเปโร อินตอร์เชตตา, คริสเตียน แฮร์ดทริช, ฟร็องซัวส์ เดอ รูจมงต์ และฟิลิปป์ คูเปลต์ (ค.ศ. 1687). (กูเกิล บุ๊กส์).
• การแปลภาษาละตินของ คัมภีร์หลุนอวี่ของขงจื๊อ (Les Entretiens de Confucius) โดยพรอสเปโร อินตอร์เชตตา, คริสเตียน แฮร์ดทริช, ฟร็องซัวส์ เดอ รูจมงต์ และฟิลิปป์ คูเปลต์ (ค.ศ. 1687), สำเนา. (กูเกิล บุ๊กส์).
• การแปลภาษาละตินของ คัมภีร์หลุนอวี่ของขงจื๊อ (Les Entretiens de Confucius) โดยพรอสเปโร อินตอร์เชตตา, คริสเตียน แฮร์ดทริช, ฟร็องซัวส์ เดอ รูจมงต์ และฟิลิปป์ คูเปลต์ (ค.ศ. 1687), สำเนา 2. (กูเกิล บุ๊กส์).
• การแปลภาษาละตินของ คัมภีร์หลุนอวี่ของขงจื๊อ (Les Entretiens de Confucius) โดยพรอสเปโร อินตอร์เชตตา, คริสเตียน แฮร์ดทริช, ฟร็องซัวส์ เดอ รูจมงต์ และฟิลิปป์ คูเปลต์ (ค.ศ. 1687), สำเนา 3. (กูเกิล บุ๊กส์).
• การแปลภาษาละตินของ คัมภีร์หลุนอวี่ของขงจื๊อ (Les Entretiens de Confucius) โดยพรอสเปโร อินตอร์เชตตา, คริสเตียน แฮร์ดทริช, ฟร็องซัวส์ เดอ รูจมงต์ และฟิลิปป์ คูเปลต์ (ค.ศ. 1687), สำเนา 4. (กูเกิล บุ๊กส์).
• การแปลภาษาละตินของ คัมภีร์หลุนอวี่ของขงจื๊อ (Les Entretiens de Confucius) โดยพรอสเปโร อินตอร์เชตตา, คริสเตียน แฮร์ดทริช, ฟร็องซัวส์ เดอ รูจมงต์ และฟิลิปป์ คูเปลต์ (ค.ศ. 1687), สำเนา 5. (กูเกิล บุ๊กส์).
• การแปลภาษาละตินของ คัมภีร์หลุนอวี่ของขงจื๊อ (Les Entretiens de Confucius) โดยพรอสเปโร อินตอร์เชตตา, คริสเตียน แฮร์ดทริช, ฟร็องซัวส์ เดอ รูจมงต์ และฟิลิปป์ คูเปลต์ (ค.ศ. 1687), สำเนา 6. (หอสมุดแห่งชาติฝรั่งเศส (BnF)).
• การแปลภาษาละตินของ คัมภีร์หลุนอวี่ของขงจื๊อ (Les Entretiens de Confucius) โดยพรอสเปโร อินตอร์เชตตา, คริสเตียน แฮร์ดทริช, ฟร็องซัวส์ เดอ รูจมงต์ และฟิลิปป์ คูเปลต์ (ค.ศ. 1687), สำเนา 7. (หอสมุดแห่งชาติฝรั่งเศส (BnF)).
• การแปลภาษาละตินของ คัมภีร์หลุนอวี่ของขงจื๊อ (Les Entretiens de Confucius) โดยพรอสเปโร อินตอร์เชตตา, คริสเตียน แฮร์ดทริช, ฟร็องซัวส์ เดอ รูจมงต์ และฟิลิปป์ คูเปลต์ (ค.ศ. 1687), สำเนา 8. (กูเกิล บุ๊กส์).
• การแปลภาษาละตินของ คัมภีร์หลุนอวี่ของขงจื๊อ (Les Entretiens de Confucius) โดยพรอสเปโร อินตอร์เชตตา, คริสเตียน แฮร์ดทริช, ฟร็องซัวส์ เดอ รูจมงต์ และฟิลิปป์ คูเปลต์ (ค.ศ. 1687), สำเนา 9. (อเมริกัน ไลบรารีส์).
• การแปลภาษาละตินของ คัมภีร์หลุนอวี่ของขงจื๊อ (Les Entretiens de Confucius) โดยพรอสเปโร อินตอร์เชตตา, คริสเตียน แฮร์ดทริช, ฟร็องซัวส์ เดอ รูจมงต์ และฟิลิปป์ คูเปลต์ (ค.ศ. 1687), สำเนา 10. (กูเกิล บุ๊กส์).
• การแปลภาษาละตินของ คัมภีร์หลุนอวี่ของขงจื๊อ (Les Entretiens de Confucius) โดยพรอสเปโร อินตอร์เชตตา, คริสเตียน แฮร์ดทริช, ฟร็องซัวส์ เดอ รูจมงต์ และฟิลิปป์ คูเปลต์ (ค.ศ. 1687), สำเนา 11. (กูเกิล บุ๊กส์).
• การแปลภาษาละตินของ คัมภีร์หลุนอวี่ของขงจื๊อ (Les Entretiens de Confucius) โดยพรอสเปโร อินตอร์เชตตา, คริสเตียน แฮร์ดทริช, ฟร็องซัวส์ เดอ รูจมงต์ และฟิลิปป์ คูเปลต์ (ค.ศ. 1687), สำเนา 12. (กูเกิล บุ๊กส์).
• การแปลภาษาละตินของ คัมภีร์หลุนอวี่ของขงจื๊อ (Les Entretiens de Confucius) โดยพรอสเปโร อินตอร์เชตตา, คริสเตียน แฮร์ดทริช, ฟร็องซัวส์ เดอ รูจมงต์ และฟิลิปป์ คูเปลต์ (ค.ศ. 1687), สำเนา 13. (อเมริกัน ไลบรารีส์).
• การแปลภาษาละตินของ คัมภีร์หลุนอวี่ของขงจื๊อ (Les Entretiens de Confucius) โดยพรอสเปโร อินตอร์เชตตา, คริสเตียน แฮร์ดทริช, ฟร็องซัวส์ เดอ รูจมงต์ และฟิลิปป์ คูเปลต์ (ค.ศ. 1687), สำเนา 14. (กูเกิล บุ๊กส์).
• การแปลภาษาละตินของ คัมภีร์หลุนอวี่ของขงจื๊อ (Les Entretiens de Confucius) โดยพรอสเปโร อินตอร์เชตตา, คริสเตียน แฮร์ดทริช, ฟร็องซัวส์ เดอ รูจมงต์ และฟิลิปป์ คูเปลต์ (ค.ศ. 1687), สำเนา 15. (กูเกิล บุ๊กส์).
• การแปลภาษาละตินของ คัมภีร์หลุนอวี่ของขงจื๊อ (Les Entretiens de Confucius) โดยพรอสเปโร อินตอร์เชตตา, คริสเตียน แฮร์ดทริช, ฟร็องซัวส์ เดอ รูจมงต์ และฟิลิปป์ คูเปลต์ (ค.ศ. 1687), สำเนา 16. (กูเกิล บุ๊กส์).
• การแปลภาษาเยอรมันและภาษาละตินของ คัมภีร์หลุนอวี่ของขงจื๊อ (Les Entretiens de Confucius) โดยวิลเฮล์ม ชอตต์ (ค.ศ. 1832). (กูเกิล บุ๊กส์).
• การแปลภาษาเยอรมันและภาษาละตินของ คัมภีร์หลุนอวี่ของขงจื๊อ (Les Entretiens de Confucius) โดยวิลเฮล์ม ชอตต์ (ค.ศ. 1832), สำเนา. (กูเกิล บุ๊กส์).
• การแปลภาษาเยอรมันและภาษาละตินของ คัมภีร์หลุนอวี่ของขงจื๊อ (Les Entretiens de Confucius) โดยวิลเฮล์ม ชอตต์ (ค.ศ. 1832), สำเนา 2. (กูเกิล บุ๊กส์).
• การแปลภาษาเยอรมันและภาษาละตินของ คัมภีร์หลุนอวี่ของขงจื๊อ (Les Entretiens de Confucius) โดยวิลเฮล์ม ชอตต์ (ค.ศ. 1832), สำเนา 3. (กูเกิล บุ๊กส์).
• การแปลภาษาเยอรมันและภาษาละตินของ คัมภีร์หลุนอวี่ของขงจื๊อ (Les Entretiens de Confucius) โดยวิลเฮล์ม ชอตต์ (ค.ศ. 1832), สำเนา 4. (กูเกิล บุ๊กส์).
• การแปลภาษาเยอรมันและภาษาละตินของ คัมภีร์หลุนอวี่ของขงจื๊อ (Les Entretiens de Confucius) โดยวิลเฮล์ม ชอตต์ (ค.ศ. 1832), สำเนา 5. (กูเกิล บุ๊กส์).
• ฉบับและการแปลภาษาละตินของ คัมภีร์หลุนอวี่ของขงจื๊อ (Les Entretiens de Confucius) โดยแอนเจโล ซอตโตลี (ค.ศ. 1879). (กูเกิล บุ๊กส์).
• ฉบับและการแปลภาษาละตินของ คัมภีร์หลุนอวี่ของขงจื๊อ (Les Entretiens de Confucius) โดยแอนเจโล ซอตโตลี (ค.ศ. 1879), สำเนา. (กูเกิล บุ๊กส์).
• ฉบับและการแปลภาษาละตินของ คัมภีร์หลุนอวี่ของขงจื๊อ (Les Entretiens de Confucius) โดยแอนเจโล ซอตโตลี (ค.ศ. 1879), สำเนา 2. (กูเกิล บุ๊กส์).
• ฉบับและการแปลภาษาละตินของ คัมภีร์หลุนอวี่ของขงจื๊อ (Les Entretiens de Confucius) โดยแอนเจโล ซอตโตลี (ค.ศ. 1879), สำเนา 3. (กูเกิล บุ๊กส์).
• ฉบับและการแปลภาษาละตินของ คัมภีร์หลุนอวี่ของขงจื๊อ (Les Entretiens de Confucius) โดยแอนเจโล ซอตโตลี (ค.ศ. 1879), สำเนา 4. (กูเกิล บุ๊กส์).
• ฉบับและการแปลภาษาฝรั่งเศสและภาษาละตินของ คัมภีร์หลุนอวี่ของขงจื๊อ (Les Entretiens de Confucius) โดยเซราแฟ็ง คูฟเรอร์ (ค.ศ. 1895). (กูเกิล บุ๊กส์).
• ฉบับและการแปลภาษาฝรั่งเศสและภาษาละตินของ คัมภีร์หลุนอวี่ของขงจื๊อ (Les Entretiens de Confucius) โดยเซราแฟ็ง คูฟเรอร์ (ค.ศ. 1895), สำเนา. (กูเกิล บุ๊กส์).
• ฉบับและการแปลภาษาฝรั่งเศสและภาษาละตินของ คัมภีร์หลุนอวี่ของขงจื๊อ (Les Entretiens de Confucius) โดยเซราแฟ็ง คูฟเรอร์ (ค.ศ. 1910). (กูเกิล บุ๊กส์).
• ฉบับและการแปลภาษาฝรั่งเศสและภาษาละตินของ คัมภีร์หลุนอวี่ของขงจื๊อ (Les Entretiens de Confucius) โดยเซราแฟ็ง คูฟเรอร์ (ค.ศ. 1910), สำเนา. (หอสมุดแห่งชาติฝรั่งเศส (BnF)).

บรรณานุกรม

• อาสซาฟ, อ็องตวน-โฌแซฟ. ขงจื๊อที่ชายหาด : ภูมิปัญญาบนเก้าอี้ผ้าใบ (Confucius à la plage : la sagesse dans un transat). มาลาคอฟ : ดูนอด, ชุด « ที่ชายหาด », ค.ศ. 2023.
• เชง, แอนน์. ประวัติศาสตร์ความคิดจีน (Histoire de la pensée chinoise). ปารีส : สำนักพิมพ์เซย์, ค.ศ. 1997.
• เดส์โรช, ฌอง-โปล และเดอลาคูร์, กาเทอรีน (บรรณาธิการ). ขงจื๊อ : ในรุ่งอรุณของมนุษยนิยมจีน (Confucius : à l’aube de l’humanisme chinois) [แคตตาล็อกนิทรรศการ, ปารีส, พิพิธภัณฑ์ศิลปะเอเชียแห่งชาติ-กีเมต์]. ปารีส : การรวมตัวของพิพิธภัณฑ์แห่งชาติ, ค.ศ. 2003.
• กราเนต์, มาร์แซล. ความคิดจีน (La Pensée chinoise), คำนำโดย อ็องรี แบร์. ปารีส : เอ. มิเชล, ชุด « วิวัฒนาการของมนุษยชาติ », ค.ศ. 1950. (หอสมุดแห่งชาติฝรั่งเศส (BnF)).
• จาวารี, ซิริล. ภูมิปัญญาของขงจื๊อ : คุณค่า ข้อเสนอ และคำคมเพื่อการเติบโต (Sagesse de Confucius : valeurs, propositions et aphorismes pour grandir). ปารีส : เอย์โรลส์, ชุด « เอย์โรลส์เชิงปฏิบัติ : จิตวิญญาณ », ค.ศ. 2016.
• ลาบรูน, ฌอง เดอ. จริยธรรมของขงจื๊อ นักปรัชญาแห่งจีน (La Morale de Confucius, philosophe de la Chine), อัมสเตอร์ดัม : พี. ซาวูเรต์, ค.ศ. 1688 ; พิมพ์ใหม่ (ตามด้วย จดหมายว่าด้วยจริยธรรมของขงจื๊อ (Lettre sur la morale de Confucius) โดย ซิมง ฟูเชร์), ปารีส : อี. เลอกร็อง ; ฟงเตอเน-เลอ-กงต์ : โกแด็ง ฟิลส์, ค.ศ. 1844. (กูเกิล บุ๊กส์).