Οι Θρήνοι της συζύγου ενός πολεμιστή : Από τον Đặng Trần Côn στον Hoàng Xuân Nhị

Μεταφρασμένο από τα γαλ­λικά • ελ­ληνικά (grec)

«Όχι, εκείνη τα έχει όλα ξεχάσει, για να σκέφτεται μόνο την αναχώρηση του συζύγου της. Ένας άλ­λος θεός [και όχι του πολέμου] την εμπνέει, της υπαγορεύει συγκινητικούς αποχαι­ρετισμούς και λού­ζει τα μάτια της με δάκρυα. Τόσο αληθές εί­ναι ότι τα βάσανα της πιο σύντομης απου­σίας υπερ­βαί­νουν τις δυνάμεις των ερωτευ­μένων!»

Κάτουλ­λος. Traduction complète des poésies de Catulle, suivie des poésies de Gallus et de la Veillée des fêtes de Vénus (Πλήρης μετάφραση των ποι­ημάτων του Κάτουλ­λου, ακολου­θού­μενη από τα ποι­ήματα του Γάλ­λου και την Αγρυπνία των εορ­τών της Αφροδίτης), μτ­φρ. από τα λατινικά υπό François Noël. Παρίσι: Rémont, 1806.

Αυ­τοί οι στίχοι του Κάτουλ­λου θα μπορού­σαν κάλ­λιστα να εί­χαν γραφεί στο Βιετ­νάμ της δεκαετίας του 1740. Σε αυτή την ταραγ­μένη εποχή, που σημαδεύ­τηκε από στρατολογήσεις, συνετέθησαν οι Θρήνοι της συζύγου ενός πολεμιστή (Chinh phụ ngâm)¹Απορ­ριπτόμενοι τύποι:
Plaintes d’une femme dont le mari est parti pour la guerre (Θρήνοι μιας γυναί­κας της οποίας ο σύζυγος αναχώρησε για τον πόλεμο).
Complainte d’une femme de guerrier (Θρήνος μιας συζύγου πολεμιστή).
Complainte de la femme du guerrier (Θρήνος της συζύγου του πολεμιστή).
Complainte de la femme d’un guerrier (Θρήνος της συζύγου ενός πολεμιστή).
Plaintes de la femme du guerrier (Θρήνοι της συζύγου του πολεμιστή).
Complainte de la femme d’un soldat (Θρήνος της συζύγου ενός στρατιώτη).
Plainte d’une femme de soldat (Θρήνος μιας συζύγου στρατιώτη).
Le Chant de la femme d’un guerrier (Το άσμα της συζύγου ενός πολεμιστή).
Chant de la femme du guerrier (Άσμα της συζύγου του πολεμιστή).
Chant de la femme du combattant (Άσμα της συζύγου του μαχητή).
Romance de la femme du combattant (Ρομάν­τζο της συζύγου του μαχητή).
Plaintes d’une chinh-phou, femme dont le mari part pour la guerre (Θρήνοι μιας chinh-phou, γυναί­κας της οποίας ο σύζυγος αναχωρεί για τον πόλεμο).
Les Plaintes d’une chinh-phu (Οι θρήνοι μιας chinh-phu).
Scansion d’une femme de guerre (Σκαμπό μιας γυναί­κας πολέμου).
Scansion d’une femme dont le mari est à la guerre (Σκαμπό μιας γυναί­κας της οποίας ο σύζυγος εί­ναι στον πόλεμο).
La Complainte de l’épouse du guerrier (Ο θρήνος της συζύγου του πολεμιστή).
La Complainte de l’épouse du combattant (Ο θρήνος της συζύγου του μαχητή).
Femme de guerrier (élégie) (Σύζυγος πολεμιστή (ελεγεί­α)).
Chinh phụ (ngâm khúc).. Μέσα στον κρότο των τυμπάνων υψώνονται οι κλαυθ­μοί μιας νεαρής Βιετ­ναμέζας, της οποίας ο σύζυγος, που έφυγε για το μέτωπο, αρ­γεί να επιστρέψει και δεν επιστρέφει. «Όλη η θλίψη, όλη η εξέγερ­ση, […] όλη η αγωνία της αναμονής εκ­φράζονται εκεί με ασύγκριτη φινέτσα». Εί­ναι μια εν­δόμυχη ελεγεία, και όχι ένα φυλ­λάδιο. Ωστόσο, λαμ­βάνει έναν τέτοιο τόνο ανίσχυρης απελ­πισίας, μια τόσο ει­λικρινή λαχτάρα για τη γλυκύτητα και τις απλές χαρές της αγάπης, που εγεί­ρει μια εν­στικτώδη αποστροφή κατά του πολέμου. Ο θρύλος μάλιστα λέει ότι ορισμένοι στρατιώτες, ακού­γοντάς την να ψάλ­λεται στο σού­ρουπο των στρατοπέδων, έφταναν στο σημείο να λιποτακτούν. Ακού­στε τη σύζυγο του πολεμιστή:

«Πολ­λοί εί­ναι αυ­τοί που αναχωρούν, σπάνιοι αυ­τοί που επιστρέφουν:
Στα πεδία της σφαγής, η περιπετειώδης ζωή του στρατιώτη
Δεν εί­ναι παρά υπερ­βολικά όμοια με το χρώμα των φύλ­λων!»

Đặng, Trần Côn και Đoàn, Thị Điểm. Plaintes d’une chinh-phou, femme dont le mari part pour la guerre, et autres poèmes (Θρήνοι μιας chinh-phou, γυναί­κας της οποίας ο σύζυγος αναχωρεί για τον πόλεμο, και άλλα ποι­ήματα), μτ­φρ. από τα βιετ­ναμέζικα υπό Hoàng Xuân Nhị. Παρίσι: Stock, 1943· επανέκδ. υπό τον τίτλο Plaintes de la femme d’un guerrier (Θρήνοι της συζύγου ενός πολεμιστή), Παρίσι: Sudestasie, 1987.

Αυ­τός ο θρήνος έχει φερ­θεί έως εμάς από τρεις εξαί­ρετες μορ­φές, ενωμένες πέρα από τους αιώνες: έναν αρ­χικό ποι­ητή, μια ιδιο­φυή μεταφράστρια και έναν ατρόμητο γαλ­λόφωνο δια­βιβαστή.

Đặng Trần Côn: Ο αρχικός ποιητής

Από τον Đặng Trần Côn, τα χρονικά διέσωσαν την ει­κόνα ενός απόλυτου λογίου. Όταν είχε επιβληθεί απαγόρευση κυκλοφορίας στην πρωτεύ­ουσα Thăng Long (το σημερινό Ανόι), ο συγ­γραφέας έσκαψε ένα κρυφό υπόγειο για να ξενυχτά κρυφά κοντά στα βιβλία του. Ποιος ξέρει αν το ταπεινό λυχνάρι των μελετηρών νυχτών του δεν εί­ναι αυτό που απαθανατίζεται σε αυ­τές τις στροφές:

«[…] ίσως το λυχνάρι να με καταλαβαί­νει…
Ή μήπως το λυχνάρι δεν με καταλαβαί­νει;
Τότε θα εί­μαι μόνη να υποφέρω;»

Đặng, Trần Côn και Đoàn, Thị Điểm. Plaintes d’une chinh-phou, femme dont le mari part pour la guerre, et autres poèmes (Θρήνοι μιας chinh-phou, γυναί­κας της οποίας ο σύζυγος αναχωρεί για τον πόλεμο, και άλλα ποι­ήματα), μτ­φρ. από τα βιετ­ναμέζικα υπό Hoàng Xuân Nhị. Παρίσι: Stock, 1943· επανέκδ. υπό τον τίτλο Plaintes de la femme d’un guerrier (Θρήνοι της συζύγου ενός πολεμιστή), Παρίσι: Sudestasie, 1987.

Οι πληγές μιας χώρας τότε διχασμένης ανάμεσα στους άρ­χοντες του Βορρά και του Νότου προσέδωσαν στο ποί­ημά του, γραμ­μένο στην κλασική κινεζική, μια τρομερή ακρίβεια. Δια­βάστηκε και θαυ­μάστηκε ακόμη και στην Κίνα. Και μερικοί, τρομαγ­μένοι από τη λάμψη ενός τέτοιου ταλέντου, αναφώνησαν: «Όλη η ευ­φυΐα του εκ­δηλώνεται σε αυτό το μακρύ ποί­ημα. Ο συγ­γραφέας θα ζήσει το πολύ ακόμη τρία χρόνια». Μοι­ραία και αληθής προφητεία: ο Đặng Trần Côn έσβησε τρία χρόνια αρ­γότερα, στριμωγ­μένος, ψιθυρίζεται, στην αυ­τοκτονία.

Đoàn Thị Điểm: Η ιδιοφυής μεταφράστρια

Το έρ­γο, παρά την αξία του, ίσως δεν θα είχε ποτέ δια­δοθεί στον λαό, αν δεν υπήρχε η μετάφρασή του στην εθνική γλώσσα από την Đoàn Thị Điểm, με το παρατσού­κλι Hồng Hà («Ρόδινες ανταύ­γειες» ή «Ρόδινο σύν­νεφο»)²Σχετικά με την Đoàn Thị Điểm, δεν έχουμε άλ­λες πληροφορίες παρά αυ­τές που παρέχονται από τον πόνο του συζύγου της που την θρήνησε σε έναν επικήδειο λόγο:
«Κου­νώντας τον κάλαμό της για να περιγράψει τα τοπία,
Εξέφρασε πολύ βαθιά αι­σθήματα […]
Ικανά να συγκινήσουν ακόμη και τους Αθανάτους· […]
Αλίμονο! Δεν είχε σταθερή κατοι­κία· […]
Παντρεμένη μόνο μετά τα τριάντα,
Άφησε τη γη πέρα από τα σαράντα· […]
Αναχώρησε χωρίς να ει­δοποι­ήσει την ηλικιω­μένη μητέρα της· […]
Δεν εί­ναι αλήθεια ότι η μοίρα εί­ναι παράξενη;
Εί­ναι λοι­πόν άδικος ο Ου­ρανός;…». Η αποφασιστικά γυναικεία εκ­δοχή της — εμπνευ­σμένη, αν τολμώ να πω, από τις θύελ­λες της ψυχής — ανέβηκε στο επίπεδο της δημιουρ­γίας, κάνοντας μερικές φορές ακόμη και να ξεχνιέται το πρωτότυπο του Đặng Trần Côn, που ήταν ωστόσο ήδη αξιο­θαύ­μαστο! «Σημαί­νει ότι η ποι­ήτρια […] κατείχε ταυ­τόχρονα όλα τα μυστικά της κινεζικής γλώσ­σας και της γενέθλιας λαλιάς της.» Ποτέ προη­γου­μένως το μέτρο song thất lục bát («δύο φορές επτά, έξι, οκτώ»), τόσο πρόσφορο για ευ­γενή μελαγ­χολία, δεν είχε χρησιμοποι­ηθεί με τέτοια τέχνη: «Κάθε λέξη εί­ναι ένα δάκρυ, κάθε στίχος ένας λυγ­μός […] της καρ­διάς. Και πρόκει­ται για μια καρ­διά στις φλόγες, για μια καρ­διά στην τρικυμία, […] για μια όμορφη μικρή γυναι­κεία καρ­διά πληγωμένη θανάσιμα από το δια­βολικό βέλος του έρωτα — και του πιο σοβαρού έρωτα, του συζυγικού έρωτα»³Έτσι μιλά ο Trần Văn Tùng στην αξιο­σημεί­ωτη συλ­λογή του Poésies d’Extrême-Orient (Ποι­ήσεις της Άπω Ανατολής)..

Hoàng Xuân Nhị: Ο ατρόμητος γαλλόφωνος διαβιβαστής

Τέλος, λίγα λόγια για τον Hoàng Xuân Nhị. Παρών στο Παρίσι κατά τους πρώτους κρότους του Δευ­τέρου Παγκοσμίου Πολέμου, αναζήτησε στις ποι­ήσεις των προγόνων του ένα οι­κου­μενικό μήνυμα να απευ­θύνει σε μια Ευ­ρώπη στις φλόγες. Το Ημερολόγιό του περιγράφει τον εν­θου­σια­σμό που τον έκανε, μια μέρα, να βαδίζει — ή μάλ­λον να πετά — μέσα από την πρωτεύ­ου­σα, απαγ­γέλ­λοντας μεγαλόφωνα σαν δαι­μονισμένος, σαν τρελός. Οι Παριζιάνοι γύριζαν να τον κοι­τάξουν με ύφος δια­σκεδαστικό ή οι­κτο: «Οι καη­μένοι!», σκεφτόταν, «θα εί­χαν μεταφερ­θεί από ευ­χαρίστηση και θα εί­χαν ξεχάσει την άπειρη θλίψη του πολέμου, αν εί­χαν μόνο μια σταγόνα από τη μεγάλη μου ευ­τυχία!»

Γιατί στάθηκε στην επιλογή των Θρήνων της συζύγου ενός πολεμιστή; Διότι αυ­τοί ήταν εγ­γεγραμ­μένοι «μέσα στο ίδιο [του] το αίμα» από την κού­νια του: ορ­φανός από νωρίς, είχε βρει στα «απεί­ρως πολύτιμα δάκρυα αυ­τής της ευ­γενούς και τόσο αξιο­λύπητης γυναί­κας, αυ­τής της Μαριάν­νας Αλ­κοφοράντο της Άπω Ασίας» μια μητρική στορ­γή. Το να τη μεταφράσει, να την ερ­μηνεύ­σει, ήταν η πραγ­ματοποί­ηση ενός αν­θρωπιστικού ονεί­ρου, σημειω­μένου στο Ημερολόγιό του στις 25 Δεκεμ­βρίου 1940: «Μια πρωτότυπη σύν­θεση — ζωντανή προπαντός — δύο αν­θρωπιών, δύο κόσμων: της Ανατολής και της Δύσης, αυτό εί­ναι που έχω αποφασίσει να εί­μαι, αυτό εί­ναι που προσπαθώ να εί­μαι, αυτό εί­ναι που εί­μαι σε εξέλιξη να γίνω». Στοί­χημα μεγαλόπρεπα κερ­δισμένο! Το μαρ­τυρά η υποδοχή που επιφυλάχθηκε στη μετάφρασή του, την οποία ο Robert Brasillach⁴Πρέπει να διευ­κρινίσω ότι οι μοι­ραίες δεσμεύ­σεις του Robert Brasillach κατά την Κατοχή θα έρ­θουν να αντιφάσουν βίαια αυτό το αν­θρωπιστικό ιδεώδες που εκεί­νος επικροτεί εδώ. χαι­ρέτησε με αυτά τα εγκωμια­στικά λόγια: «Ο κ. Hoàng Xuân Nhị […] κατάφερε να φέρει κοντά μας […] τη χώρα του. Ο άν­θρωπος εί­ναι ένας, από το ένα άκρο στο άλλο του πλανήτη, και, δια­βάζοντας τους στοχασμούς για τη φυγή των ημερών ή για τον πόλεμο, για την ηδονή του έρωτα, για τον θάνατο, σκεφτόμουν άλ­λοτε τον Κάτουλ­λο, άλ­λοτε τον Όμηρο, άλ­λοτε τον Κορ­νέιγ, τον Μαλ­λαρ­μέ, τον Βαλερύ. Εί­ναι ωραίο να μας υπεν­θυμίζει αυτά τα ονόματα, εί­ναι ωραίο να ξέρει να ενώνει δύο πολιτισμούς τόσο φαι­νομενικά ανόμοιους, και, χωρίς να θέλει να κάνει μια ακάθαρτη ανάμιξη, να τους βοηθά να κατανοη­θούν».

Για να εμβαθύνετε

Σχετικά με τους Θρήνους της συζύγου ενός πολεμιστή

Παραθέματα

«信來人未來
楊花零落委蒼苔
蒼苔蒼苔又蒼苔
一步閒庭百感催»

Chinh phụ ngâm στη Wikisource tiếng Việt, [δια­δικτυα­κά], προσπελάστηκε στις 7 Μαΐου 2026.

«Tin gửi đi (var. thường lại) người không thấy lại,
Hoa dương tàn đã trải rêu xanh.
Rêu xanh mấy lớp chung quanh,
Dạo sân (var. Sân đi) một bước trăm tình ngẩn ngơ!»

Chinh phụ ngâm (Đoàn Thị Điểm dịch) στη Wikisource tiếng Việt, [δια­δικτυα­κά], προσπελάστηκε στις 7 Μαΐου 2026.

«Τα νέα αναχωρούν, ο άντρας δεν επιστρέφει ποτέ!
Τα άνθη της ιτιάς, περισ­σότερες από μια φορά, έχουν στρώσει τα πράσινα βρύα.
Τα βρύα, περισ­σότερες από μια φορά, τράφηκαν με αυτά τα πεσμένα άν­θη·
Κάθε βήμα στις πλάκες ξυπνά αμέτρητες θλίψεις!»

Đặng, Trần Côn και Đoàn, Thị Điểm. Plaintes d’une chinh-phou, femme dont le mari part pour la guerre, et autres poèmes (Θρήνοι μιας chinh-phou, γυναί­κας της οποίας ο σύζυγος αναχωρεί για τον πόλεμο, και άλλα ποι­ήματα), μτ­φρ. από τα βιετ­ναμέζικα υπό Hoàng Xuân Nhị. Παρίσι: Stock, 1943· επανέκδ. υπό τον τίτλο Plaintes de la femme d’un guerrier (Θρήνοι της συζύγου ενός πολεμιστή), Παρίσι: Sudestasie, 1987.

«Τα μηνύματα έφτασαν, αλλά εσείς δεν φτάσατε.
Τα άνθη της λεύ­κας μαραί­νονται και πέφτουν στα πράσινα βρύα,
Τα πράσινα βρύα, τα πράσινα βρύα και ακόμη τα πράσινα βρύα!
Σε κάθε βήμα, στην έρημη αυ­λή, εκατό σκέψεις μου επιτίθενται.»

Đặng, Trần Côn. «La Complainte de l’épouse du guerrier (Ο θρήνος της συζύγου του πολεμιστή)», μτ­φρ. από τα κινεζικά υπό Maurice Durand. Bulletin de la Société des études indochinoises (Δελ­τίο της Εται­ρείας των ιν­δοκινεζικών σπου­δών), Σαϊγκόν: Société des études indochinoises, τόμ. XXVIII, αρ. 2, 1953.

«Του έγραψα συχνά· δεν επιστρέφει.
Τα άνθη της λεύ­κας στρώνουν τα πράσινα βρύα.
Παντού γύρω, πόσα στρώματα πράσινων βρύων!
Κάθε βήμα που κάνω πάνω σε αυτό το απαλό χαλί
Μου θυμίζει ένα ένα τα ταραγ­μένα αναμνηστικά.»

Đặng, Trần Côn και Đoàn, Thị Điểm. «Chinh phụ (ngâm khúc) = Femme de guerrier (élégie) (Σύζυγος πολεμιστή (ελεγεί­α))», μτ­φρ. από τα βιετ­ναμέζικα υπό Tuần Lý (Huỳnh Khắc Dụng). Bulletin de la Société des études indochinoises (Δελ­τίο της Εται­ρείας των ιν­δοκινεζικών σπου­δών), Σαϊγκόν: Société des études indochinoises, τόμ. XXX, αρ. 3, 1955· επανέκδ. Σαϊγκόν: Bộ Quốc gia Giáo dục, 1960.

«Νέα μου φτάνουν συχνά, αλλά ο άντρας δεν επιστρέφει ποτέ·
Τα άνθη της λεύ­κας, όλα μαραμένα (πεσμένα), έχουν στρώσει τα πράσινα βρύα.
Τα βρύα απλώνουν παντού γύρω ένα παχύ πρασινωπό χαλί.
Κάθε βήμα που κάνω ξυπνά αμέτρητες γλυκές και οδυνηρές αναμνήσεις.»

Đặng, Trần Côn και Đoàn, Thị Điểm. Chinh phụ ngâm = Complainte de la femme d’un guerrier (Θρήνος της συζύγου ενός πολεμιστή), μτ­φρ. από τα βιετ­ναμέζικα υπό Bùi Văn Lăng. Ανόι: Éditions Alexandre de Rhodes, 1943.

«Τα νέα αναχωρούν, ο άντρας δεν επιστρέφει.
Τα μαραμένα άνθη της λεύ­κας στρώνουν τα βρύα.
Τα βρύα απλώνουν παντού γύρω το πρασινωπό τους χαλί.
Κάθε βήμα στην αυλή κινεί χίλια ασαφή αι­σθήματα.»

Đặng, Trần Côn και Đoàn, Thị Điểm. Chant de la femme du combattant (Άσμα της συζύγου του μαχητή), μτ­φρ. από τα βιετ­ναμέζικα υπό Lê Thành Khôi. Παρίσι: Gallimard, 1967.

«Μου γράψατε συχνά, αλλά δεν επιστρέψατε,
Τα μαραμένα άνθη της λεύ­κας σχημάτισαν ένα πράσινο μου­σκεμένο χαλί.
Πάνω σε αυτά τα πράσινα βρύα, περιπλανήθηκα κυκλικά,
Και κάθε βήμα στην αυλή μου ξαναζωντανεύει εκατό απογοη­τευ­μένα αι­σθήματα.»

Đặng, Trần Côn και Đoàn, Thị Điểm. Complainte d’une femme de guerrier (Θρήνος μιας συζύγου πολεμιστή), μτ­φρ. από τα βιετ­ναμέζικα υπό Đông Phong [Nguyễn Tấn Hưng]. Montreuil-sous-Bois: J. Ouaknine, 2009.

«Τα μηνύματα φτάνουν συχνά, ο άντρας δεν επιστρέφει.
Τα μαραμένα άνθη της λεύ­κας στρώνουν τα πράσινα βρύα,
Τα βρύα απλώνουν παντού γύρω πρασινωπά στρώματα.
Κάθε βήμα στην αυλή ξυπνά χίλια ασαφή ταραγ­μένα αι­σθήματα.»

Đặng, Trần Côn και Đoàn, Thị Điểm. Tâm ca tình nghĩa vợ chồng: Chinh phụ ngâm = Chant de la femme du guerrier (Άσμα της συζύγου του πολεμιστή), μτ­φρ. από τα βιετ­ναμέζικα υπό Đặng Quốc Cơ. Cachan: Q. C. Dang, 2012.

«Συχνά έλαβα νέα,
Αλλά ποτέ δεν είδα πάλι τον σύζυγό μου!
Στην αυλή μας, τα ξερά άνθη της λεύ­κας
Έχουν σκεπάσει το παχύ χαλί από βρύα·
Σε καθένα από τα συλ­λογισμένα βήματά μου,
Χίλιες σκέψεις ήρ­θαν να μου επιτεθούν!»

Đặng, Trần Côn και Đoàn, Thị Điểm. «Plaintes d’une femme dont le mari est parti pour la guerre = Chinh phụ ngâm (Θρήνοι μιας γυναί­κας της οποίας ο σύζυγος αναχώρησε για τον πόλεμο)», μτ­φρ. από τα βιετ­ναμέζικα υπό Lê Văn Chất, Hoàng Xuân Nhị, Hữu Ngọc [Nguyễn Hữu Ngọc], Nguyễn Khắc Viện, Phạm Huy Thông, Tảo Trang [Vũ Tuân Sán] και Vũ Quý Vỹ, με τη συνερ­γασία της Françoise Corrèze. Anthologie de la littérature vietnamienne. Tome II, 18^e siècle, première moitié du 19^e siècle (Αν­θολογία της βιετ­ναμέζικης λογοτεχνίας. Τόμος ΙΙ, 18ος αιώνας, πρώτο ήμισυ του 19ου αιώνα). Ανόι: Éditions en langues étrangères, 1972· επανέκδ. Παρίσι-Μόντρεαλ: L’Harmattan, 2000.

«Συχνά έλαβα νέα,
Ποτέ δεν είδα πάλι τον σύζυγό μου!
Στην αυ­λή, τα ξερά άνθη της λεύ­κας
Έχουν σκεπάσει το παχύ χαλί από βρύα.
Σε καθένα από τα συλ­λογισμένα βήματά μου,
Χίλιες σκέψεις ήρ­θαν να μου επιτεθούν!»

Đặng, Trần Côn και Đoàn, Thị Điểm. «Complainte de la femme d’un guerrier (Θρήνος της συζύγου ενός πολεμιστή)», μτ­φρ. από τα βιετ­ναμέζικα υπό Lê Văn Chất. Anthologie de la poésie vietnamienne (Αν­θολογία της βιετ­ναμέζικης ποί­ησης). Παρίσι: Les Éditeurs français réunis, 1969.

«(Τα) γράμ­ματά (μου σας) έφτασαν συχνά, αλλά δεν σας βλέπουμε να επιστρέφετε.
Άνθη λεύ­κας, μαραμένα, έχουν ήδη απλωθεί στα πράσινα βρύα.
(Πάνω) στα πράσινα βρύα που, σε πολλά στρώματα, (φυτρώνουν) παντού γύρω,
Σε κάθε βήμα που κάνω, ένα πλήθος θλιβερών αι­σθημάτων (πολιορ­κούν την καρ­διά μου).»

Đặng, Trần Côn και Đoàn, Thị Điểm. «Une élégie annamite: Chinh phụ ngâm = Le Chant de la femme d’un guerrier (Μια αν­ναμιτική ελεγεία: Το άσμα της συζύγου ενός πολεμιστή)», μτ­φρ. από τα βιετ­ναμέζικα υπό Dương Quảng Hàm. Bulletin général de l’Instruction publique de l’Indochine (Γενικό δελ­τίο της δημόσιας εκ­παί­δευ­σης της Ιν­δοκίνας), Ανόι, Δεκέμ­βριος 1940 και Νοέμ­βριος 1942.

Λήψεις

Έντυπα έργα

• Μετάφραση των Plaintes de la femme d’un guerrier (Θρήνων της συζύγου ενός πολεμιστή) υπό Đặng Quốc Cơ (ηλεκτρονική έκδ.). (Yoto Yotov).
• Μερική μετάφραση των Plaintes de la femme d’un guerrier (Θρήνων της συζύγου ενός πολεμιστή) υπό Dương Quảng Hàm (1940-1942), 1ο μέρος. (Bibliothèque nationale de France (BnF)).
• Μερική μετάφραση των Plaintes de la femme d’un guerrier (Θρήνων της συζύγου ενός πολεμιστή) υπό Dương Quảng Hàm (1940-1942), 2ο μέρος. (Bibliothèque nationale de France (BnF)).
• Έκ­δοση και μετάφραση των Plaintes de la femme d’un guerrier (Θρήνων της συζύγου ενός πολεμιστή) υπό Bùi Văn Lăng (1943). (Bibliothèque nationale du Vietnam).
• Έκ­δοση και μετάφραση των Plaintes de la femme d’un guerrier (Θρήνων της συζύγου ενός πολεμιστή) υπό Bùi Văn Lăng (1943), αντίγραφο. (Vietnamica).
• Έκ­δοση και μετάφραση των Plaintes de la femme d’un guerrier (Θρήνων της συζύγου ενός πολεμιστή) υπό Maurice Durand (1953). (Vietnamica).
• Έκ­δοση και μετάφραση των Plaintes de la femme d’un guerrier (Θρήνων της συζύγου ενός πολεμιστή) υπό Tuần Lý (Huỳnh Khắc Dụng) (1955). (Vietnamica).
• Έκ­δοση και μετάφραση των Plaintes de la femme d’un guerrier (Θρήνων της συζύγου ενός πολεμιστή) υπό Tuần Lý (Huỳnh Khắc Dụng) (ηλεκτρονική έκδ.). (Giao Cảm).
• Μερική έκ­δοση των Plaintes de la femme d’un guerrier (Θρήνων της συζύγου ενός πολεμιστή) υπό Georges Cordier (1932). (Bibliothèque nationale du Vietnam).
• Μερική έκ­δοση των Plaintes de la femme d’un guerrier (Θρήνων της συζύγου ενός πολεμιστή) υπό Georges Cordier (1932), αντίγραφο. (Vietnamica).

Βιβλιογραφία

• Ανώνυμος. «La Femme annamite à travers la littérature d’Annam: essai littéraire (Η αν­ναμιτική γυναίκα μέσα από τη λογοτεχνία του Ανάμ: λογοτεχνικό δοκίμιο)» [επιφυλ­λίδα]. La Patrie annamite (Η αν­ναμιτική πατρίδα), Ανόι, από τις 4 Αυ­γού­στου έως τις 13 Οκτωβρίου 1941. (Bibliothèque nationale de France (BnF)).
• Baruch, Jacques. Essai sur la littérature du Viêt-nam (Δοκίμιο για τη λογοτεχνία του Βιετ­νάμ). Βρυξέλ­λες: Éditions Thanh-Long, σειρά «Études orientales», 1963.
• Brasillach, Robert. «Sagesses de l’Orient. Lanza del Vasto: Pèlerinage aux sources (Denoël) • Hoang Xuan Nhi: Plaintes d’une chinh-phou (Stock) (Σοφίες της Ανατολής. Lanza del Vasto: Προσκύνημα στις πηγές (Denoël) • Hoang Xuan Nhi: Θρήνοι μιας chinh-phou (Stock))». Le Petit Parisien (Ο μικρός Παριζιάνος), Παρίσι, 29 Δεκεμ­βρίου 1943. (Bibliothèque nationale de France (BnF)).
• Durand, Maurice και Nguyễn, Trần Huân. Introduction à la littérature vietnamienne (Ει­σαγωγή στη βιετ­ναμέζικη λογοτεχνία). Παρίσι: G.-P. Maisonneuve et Larose, σειρά «Unesco d’initiations aux littératures orientales», 1969.
• Hoàng, Xuân Nhị. Thuy-Kiêou: voix nouvelle sur un thème éternel de souffrance, suivi de Fragments du journal de l’auteur (Thuy-Kiêou: νέα φωνή πάνω σε ένα αιώνιο θέμα οδύνης, ακολου­θού­μενο από Αποσπάσματα του ημερολογίου του συγ­γραφέα). Παρίσι: Mercure de France, 1942.
• Hữu, Ngọc και Corrèze, Françoise. Fleurs de pamplemoussier: femmes et poésie au Vietnam (Άνθη φραπεί­ας: γυναί­κες και ποί­ηση στο Βιετ­νάμ). Παρίσι: L’Harmattan, 1984.
• Lê, Thành Khôi. Histoire et anthologie de la littérature viêtnamienne des origines à nos jours (Ιστορία και αν­θολογία της βιετ­ναμέζικης λογοτεχνίας από τις απαρ­χές έως τις μέρες μας). Παρίσι: Les Indes savantes, 2008.
• Trần, Cửu Chấn. Les Grandes Poétesses du Viêt-nam: études littéraires (Οι μεγάλες ποι­ήτριες του Βιετ­νάμ: λογοτεχνικές μελέτες). Σαϊγκόν: Imprimerie de l’Union Nguyễn-Văn-Của, 1950. (Bibliothèque nationale du Vietnam).
• Trần, Văn Tùng. Poésies d’Extrême-Orient (Ποι­ήσεις της Άπω Ανατολής). Παρίσι: B. Grasset, 1945.